रत्नागिरी: निसर्गसंपन्न कोकणच्या शिरपेचात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे. रत्नागिरी जिल्ह्याचे पालकमंत्री ना. उदय सामंत आणि जिल्हाधिकारी मनुज जिंदल यांच्या संकल्पनेतून रत्नागिरीत पहिल्यांदाच भव्य ‘जिल्हास्तरीय पक्षीमित्र संमेलन’ पार पडले. या संमेलनात ‘ग्रेट इंडियन हॉर्नबिल’ अर्थात महाधनेश या पक्षाला जिल्ह्याची ‘फ्लॅगशिप स्पेसीज’ (मानाची प्रजाती) म्हणून घोषित करण्यात आले आहे.
पक्षी हेच निसर्गाचे खरे रक्षक: सुनील लिमये
हॉटेल कोहिनूर येथे आयोजित या संमेलनाचे उद्घाटन माजी प्रधान मुख्य वनसंरक्षक सुनील लिमये यांच्या हस्ते झाले. यावेळी मार्गदर्शन करताना ते म्हणाले, “वने वाचली तरच पक्ष्यांचा अधिवास वाचेल. पक्षी हे नैसर्गिक बीज प्रसारक आहेत, त्यामुळे झाडे लावण्यापासून ती जगविण्यापर्यंतची प्रक्रिया निसर्गतः पक्ष्यांमुळेच घडते. देवराई सांभाळणे आणि पक्ष्यांचा अधिवास पुनर्संचयित करणे ही केवळ शासनाची नव्हे, तर आपल्या सर्वांची सामूहिक जबाबदारी आहे.”
रत्नागिरीच्या वन पर्यटनाला मिळणार जागतिक ओळख
विभागीय वनअधिकारी गिरीजा देसाई यांनी प्रास्ताविकात सांगितले की, रत्नागिरीला १६७ किमीचा समुद्रकिनारा आणि सह्याद्रीच्या रांगा लाभल्या आहेत. जिल्ह्यात पक्ष्यांच्या ३५० पेक्षा जास्त प्रजाती आढळतात. रत्नागिरीचे नाव जागतिक नकाशावर पक्षी पर्यटनासाठी नेण्याच्या दृष्टीने हे संमेलन मैलाचा दगड ठरेल. आगामी काळात यात विद्यार्थ्यांचाही मोठ्या प्रमाणावर सहभाग घेतला जाईल.
संमेलनातील महत्त्वाचे मुद्दे:
- महाधनेश (Hornbill) घोषणा: जिल्ह्यात महाधनेशच्या ४ प्रजाती आढळत असल्याने त्याला जिल्ह्याची मुख्य वन प्रजाती म्हणून घोषित करण्यात आले.
- दबाव गट आणि सोशल मीडिया: पक्षी संरक्षणासाठी सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर करून एक ‘दबाव गट’ निर्माण करण्याचे आवाहन करण्यात आले.
- अघोषित वनक्षेत्रांचा शोध: माळराने, देवराई आणि पाणथळ जागा ज्या कागदोपत्री ‘वन’ नाहीत, त्यांना संरक्षित करण्यासाठी प्रयत्न करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.
- सह्याद्रीचा वारसा: महाराष्ट्रातील ५०० पक्षी प्रजातींपैकी २२० स्थलांतरित आहेत, ज्यांच्यासाठी कोकण आणि सह्याद्री अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमाला मुख्य वनसंरक्षक जितेंद्र रामगावकर, जी. गुरुप्रसाद, तुषार चव्हाण, उपवनसंरक्षक किरण जगताप, रणजीत गायकवाड, सहाय्यक वनसंरक्षक प्रियांका लगड आणि जिल्हा माहिती अधिकारी प्रशांत सातपुते यांच्यासह राज्यभरातील पक्षी अभ्यासक, संशोधक आणि निसर्गप्रेमी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
निष्कर्ष: निसर्ग आणि मानवाचे नाते दृढ करण्यासाठी आयोजित करण्यात आलेले हे संमेलन रत्नागिरीच्या पर्यावरण संवर्धनाच्या चळवळीला नवी दिशा देणारे ठरेल.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
13:13 23-02-2026
