नवी दिल्ली/सिंगापूर: इराणवर अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या भीषण हल्ल्यानंतर जागतिक बाजारपेठेत खळबळ उडाली आहे. याचे थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या किमतीवर उमटले असून, सोमवारी आशियाई बाजार उघडताच ब्रेंट क्रूडच्या दरात १० ते १२ टक्क्यांची प्रचंड वाढ नोंदवण्यात आली आहे. या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे जगभरात इंधन दरवाढीचे संकट ओढावण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
तेलाच्या किमतींचा भडका: एका नजरेत
शुक्रवारी प्रति बॅरल ७३ डॉलरवर बंद झालेले ब्रेंट क्रूड सोमवारी व्यवहार सुरू होताच ८२ डॉलरच्या घरात पोहोचले.
- ब्रेंट क्रूड: ९ ते १२% वाढीसह प्रति बॅरल सुमारे ७९.३० ते ८२ डॉलर.
- अमेरिकन क्रूड: ८ डॉलरच्या वाढीसह ७५ डॉलरवर पोहोचले.
- WTI (वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट): ८% वाढीसह ७२ डॉलरवर व्यवहार.
- एकूण वाढ: जानेवारी महिन्यापासून आतापर्यंत आंतरराष्ट्रीय बेंचमार्क किमतींमध्ये जवळपास २० टक्क्यांची वाढ झाली आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी: जागतिक व्यापाराची ‘लाईफलाईन’ धोक्यात
या युद्धाचा सर्वात मोठा धोका होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला (Strait of Hormuz) निर्माण झाला आहे. हा मार्ग पर्शियन आखाताला अरबी समुद्राशी जोडणारा एकमेव मार्ग असून, जगातील तेल पुरवठ्याचा १/५ भाग (सुमारे १५ दशलक्ष बॅरल दररोज) याच मार्गाने जातो.
- प्रमुख निर्यातदार: सौदी अरेबिया, कुवेत, कतार आणि इराक यांसारखे देश याच मार्गाचा वापर करतात.
- धोका: इराणने हा मार्ग बंद केल्यास जागतिक तेल पुरवठा साखळी पूर्णपणे कोलमडू शकते, ज्यामुळे किमती अनियंत्रित होण्याची शक्यता आहे.
भारतावर काय परिणाम होणार?
भारत आपल्या गरजेच्या कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा याच मार्गाने आयात करतो. तज्ज्ञांच्या मते, ब्रेंट क्रूडमध्ये प्रत्येक १ डॉलरची वाढ झाल्यास भारतीय बाजारपेठेत खालीलप्रमाणे दबाव येतो:
- पेट्रोल: साधारण ०.५५ रुपये प्रति लिटर वाढ.
- डिझेल: साधारण ०.५२ रुपये प्रति लिटर वाढ.
उद्योग क्षेत्रावर परिणाम: तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे पेंट, टायर, ल्युब्रिकंट आणि विमान वाहतूक क्षेत्रातील कंपन्यांचा खर्च वाढणार असून, त्यांच्या नफ्यावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
सरकार काय पावले उचलणार?
वाढत्या महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी भारत सरकार उत्पादन शुल्कात (Excise Duty) कपात करण्याची किंवा तेल कंपन्यांच्या नफ्यावर मर्यादा आणण्याची शक्यता आहे. मात्र, हे सर्व इराणच्या पुढील पावलावर आणि युद्ध किती काळ चालते, यावर अवलंबून असेल.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
14:18 02-03-2026
