नवी दिल्ली/तेहरान: अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या भीषण हल्ल्यानंतर मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत स्फोटक बनली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या निधनानंतर इराणने आखाती देशांमधील अमेरिकन लष्करी तळांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली आहे. या जागतिक घडामोडींवर आता जगातील बड्या राष्ट्रांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली असून, संपूर्ण जग दोन गटांत विभागल्याचे चित्र दिसत आहे.
पंतप्रधान मोदींचे शांततेचे आवाहन आणि युएईला पाठिंबा
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या संघर्षावर तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू आणि युएईचे अध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाह्यान यांच्याशी फोनवरून चर्चा केली.
- युएईवरील हल्ल्याचा निषेध: युएईवर झालेल्या हल्ल्यांचा भारताने तीव्र निषेध केला असून, “भारत या कठीण काळात युएईच्या पाठीशी खंबीरपणे उभा आहे,” अशी ग्वाही मोदींनी दिली.
- नागरिकांची सुरक्षा: नागरिकांची सुरक्षा ही सर्वोच्च प्राथमिकता असली पाहिजे आणि संघर्ष लवकरात लवकर थांबवून संवादाचा मार्ग स्वीकारावा, असे आवाहन मोदींनी ‘एक्स’द्वारे केले आहे.
युरोप आणि अमेरिका एका बाजूला
इराणच्या प्रत्युत्तरात्मक हल्ल्यानंतर पाश्चात्य राष्ट्रे इस्रायल आणि अमेरिकेच्या समर्थनार्थ उतरली आहेत:
- ब्रिटन: अमेरिकेने इराणी क्षेपणास्त्र स्थळांवर हल्ल्यासाठी ब्रिटनच्या लष्करी तळांचा वापर करण्याच्या विनंतीला पंतप्रधान केअर स्टारमर यांनी मान्यता दिली आहे.
- युरोपियन युनियन: ब्रिटन, फ्रान्स आणि जर्मनीने संयुक्त निवेदन प्रसिद्ध करून इराणच्या हल्ल्यांची टीका केली आहे. तसेच, इराणच्या “खूनी राजवटी” विरुद्ध अधिक व्यापक निर्बंध लादण्याचे संकेत युरोपियन कमिशनने दिले आहेत.
- ऑस्ट्रेलिया: पंतप्रधान अँथनी अल्बानीज यांनीही दडपशाहीविरुद्ध लढणाऱ्या इराणी लोकांच्या बाजूने उभे राहण्याचे जाहीर केले आहे.
इराणच्या बाजूने कोण? रशिया, चीन आणि पाकिस्तानची भूमिका
दुसरीकडे, रशिया आणि चीनने अमेरिका-इस्रायलच्या कारवाईचा तीव्र निषेध केला आहे:
- रशिया: राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी खामेनेई यांच्या हत्येला “मानवी नैतिकता आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याविरुद्धचा खून” असे संबोधले आहे.
- चीन: चीनने या हल्ल्याला इराणच्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन म्हटले असून, ही कृती संयुक्त राष्ट्रांच्या चार्टरच्या विरोधात असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
- पाकिस्तान: पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी खामेनेई यांना ‘शहीद’ संबोधून त्यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केला आहे.
आखाती देशांचा इराणला इशारा
गल्फ कोऑपरेशन कौन्सिल (GCC) मधील देशांनी (सौदी अरेबिया, युएई, कतार इ.) इराणच्या हल्ल्यांमुळे झालेल्या नुकसानीवर चर्चा करण्यासाठी तातडीची बैठक घेतली. त्यांनी इराणवर आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला आहे. दरम्यान, इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी स्पष्ट केले की, “आम्ही शेजाऱ्यांवर नाही, तर तिथे असलेल्या अमेरिकन लष्करी उपस्थितीला लक्ष्य करत आहोत.”
परराष्ट्र मंत्रालयाचे (MEA) निवेदन
भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने २८ फेब्रुवारी रोजी जारी केलेल्या निवेदनात सर्व पक्षांना संयम बाळगण्याचे आणि तणाव वाढवणे टाळण्याचे आवाहन केले आहे. सर्व देशांच्या सार्वभौमत्वाचा आदर राखला जावा, अशी भूमिका भारताने मांडली आहे.
थोडक्यात स्थिती: एकीकडे अमेरिका, ब्रिटन आणि युरोप इस्रायलच्या बाजूने आहेत, तर दुसरीकडे रशिया आणि चीन इराणच्या सार्वभौमत्वाचा मुद्दा उचलून धरत आहेत. भारत या संपूर्ण प्रकरणात ‘तटस्थ’ राहून शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
16:19 02-03-2026
