रत्नागिरी: कोकणचा राजा समजल्या जाणाऱ्या रत्नागिरीतील ग्रामदैवत श्री देव भैरी (Shree Dev Bhairi) च्या होळी उत्सवाचा उत्साह यंदा शिगेला पोहोचला होता. ‘हुरा रे हुरा… आमच्या भैरी बुवाचा सोन्याचा तुरा’ अशा जयघोषात आणि पारंपारिक थाटात झाडगाव सहाणेवरील होळीचा उत्सव मोठ्या दिमाखात संपन्न झाला. विशेष म्हणजे, यंदा चंद्रग्रहणामुळे (Lunar Eclipse) परंपरेनुसार होणाऱ्या गाऱ्हाण्याला थोडा विलंब झाला, मात्र भाविकांच्या उत्साहात कोणतीही कमतरता भासली नाही.
चंद्रग्रहणामुळे विलंबाने झाले गाऱ्हाणे
झाडगाव येथील श्री भैरी देवाच्या सहाणेजवळ होळीचा शेंडा सोमवारी सायंकाळी ६ च्या सुमारास उभा करण्यात आला. साधारणपणे होळी उभी राहिल्यानंतर लगेचच गाऱ्हाणे घालण्याची पद्धत आहे. मात्र, यंदा चंद्रग्रहणाचा काळ असल्याने धार्मिक नियमांनुसार ग्रहण सुटल्यानंतर म्हणजेच रात्री ७ वाजल्यानंतर विधीवत गाऱ्हाणे घालण्यात आले.
भक्ती आणि जल्लोषाचा संगम
होळी उभी करताना हजारो भाविकांनी एकच गर्दी केली होती. यावेळी “हुरा रे हुरा… आमच्या भैरी बुवाचा सोन्याचा तुरा रे… ईरवत रे ईरवत आणि आमच्या भैरी बुवाची पालखी चालली मिरवत रे…” अशा फाकांनी संपूर्ण परिसर दणाणून गेला होता. पिवळ्या रंगाचे टी-शर्ट परिधान केलेले शेकडो तरुण आणि अबालवृद्ध या भक्तीमय सोहळ्यात सहभागी झाले होते.
पालखी सोहळा आणि ग्रामप्रदक्षिणा
श्री देव भैरीची पालखी सोमवारी मध्यरात्रीनंतर झाडगाव येथील श्री देवी जोगेश्वरी मंदिरात दाखल झाली. त्यानंतर पहाटे ५ वाजता ही पालखी ग्रामप्रदक्षिणेसाठी मार्गस्थ झाली. पालखीचा मार्ग खालीलप्रमाणे राहिला:
- झाडगाव सहाणेवरून टिळक आळी, काँग्रेस भवन, मुरलीधर मंदिर.
- बंदर रोड, मांडवी, घुडेवठार, विलणकरवाडी, चवंडेवठार, खडपेवठार.
- तेलीआळी तलाव मार्गे रामनाका, राधाकृष्ण नाका आणि गोखले नाका.
निशाण मिरवणूक आणि धुळवडीचा उत्साह
मंगळवारी रात्री धूळवड साजरी करण्यासाठी श्री देव भैरीचे निशाण सहाणेवरून निघाले. हे निशाण सावंत खोत वठार, पटवर्धन यांचे घर, रमाकांत सावंत आणि संतोष सावंत यांच्या घरी नेण्यात आले. तेथे पूजा-अर्चा झाल्यानंतर निशाण श्री देवी जोगेश्वरी मंदिरात आले.
या प्रवासात निशाणाचे तीन भाग करण्यात आले:
- पहिला भाग: गुरव मंडळींनी श्री देव भैरी मंदिरात नेला.
- दुसरा भाग: गोखले नाका, राधाकृष्ण नाका, बाजारपेठ, मासोळी मार्केटमार्गे तेलीआळी तिठ्यावर आला.
- तिसरा भाग: पऱ्याची आळी, मारुती आळीमार्गे तेलीआळी तिठ्यावर आला.
सामाजिक ऐक्याचे दर्शन
या उत्सवाचे खास वैशिष्ट्य म्हणजे राजीवाडा येथील मुस्लिम मानकऱ्यांनी देवस्थानला श्रीफळ अर्पण करून ‘गळाभेट’ घेतली. या परंपरेने रत्नागिरीतील सामाजिक सलोख्याचे दर्शन घडवले. यानंतर खऱ्या अर्थाने धुळवडीला सुरुवात झाली.
ठळक वैशिष्ट्ये:
- रोषणाई: संपूर्ण पालखी मार्ग रांगोळ्या, पताका आणि विद्युत रोषणाईने उजळून निघाला होता.
- प्रचंड गर्दी: पालखी दर्शनासाठी आणि ग्रामप्रदक्षिणेसाठी रत्नागिरीकरांनी तुफान गर्दी केली होती.
- वाद्यवृंद: ढोल-ताशांच्या गजरात श्री भैरी देवाचा जयजयकार करण्यात आला.
कोकणातील ही लोकसंस्कृती आणि भक्तीचा सोहळा पाहण्यासाठी केवळ स्थानिकच नव्हे, तर परगावाहूनही अनेक चाकरमानी दाखल झाले होते.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
11:40 04-03-2026
