गुहागर (आबलोली): कोकण आणि शिमगोत्सव यांचे एक अतूट आणि जिव्हाळ्याचे नाते आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर तालुक्यातील आबलोली येथे नुकताच ग्रामदेवतांच्या पालखी भेटीचा आणि तिन्ही बहिणींच्या गळाभेटीचा अपूर्व सोहळा मोठ्या उत्साहात संपन्न झाला. फटाक्यांची आतिषबाजी आणि ढोल-ताशांच्या गजरात पार पडलेल्या या उत्सवाने भाविकांच्या डोळ्यांचे पारणे फिटले.
काय आहे ‘बहिणींच्या गळाभेटी’ची परंपरा?
आबलोली आणि खोडदे येथील ग्रामदेवता श्री नवलाई देवी यांच्या पालख्यांची ही भेट म्हणजे श्रद्धेचा एक अजब नमुना आहे. या देवतांमध्ये बहिणींचे नाते असल्याचे मानले जाते. जेव्हा या पालख्या एकमेकींना भेटतात, तेव्हा त्यांना खांद्यावर घेणारे भक्त (मानकरी) एकमेकांना उचलून धरतात. यावेळी पालख्यांची गळाभेट होताना पालखीच्या आतील नारळांची आपोआप अदलाबदल होते, अशी आख्यायिका सांगितली जाते.
या सोहळ्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- शिस्तबद्ध नियोजन: आबलोली आणि खोडदे पंचक्रोशीतील हजारो भाविक या सोहळ्यासाठी उपस्थित होते.
- मानकऱ्यांचे खडतर उपवास: पागडेवाडी येथील जे. मानकरी (रमेश गोणबरे, प्रमोद गोणबरे व इतर) नऊ दिवस कडक उपवास करून ही परंपरा जपतात.
- अंगावर शस्त्राने वार करण्याची प्रथा: श्रद्धेपोटी मानकरी स्वतःच्या अंगावर धारदार शस्त्राने वार करून घेतात, मात्र आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे त्यांना कोणतीही जखम होत नाही किंवा रक्तही येत नाही.
- तिन्ही पालख्यांचा संगम: आबलोली येथील श्री नवलाई देवी, खोडदे सहानेची वाडी येथील श्री नवलाई देवी आणि खोडदे गणेशवाडी येथील श्री नवलाई देवी या तिन्ही पालख्या आपल्या लाडक्या भावाला म्हणजेच गोपाळजीला भेटण्यासाठी एकत्र येतात.
ग्रहणामुळे वेळेत बदल
यंदा फाल्गुन पौर्णिमेला ग्रहण असल्याने परंपरेत थोडा बदल करण्यात आला होता. दरवर्षी ३ मार्च रोजी होणारा ‘होम’ यंदा ४ मार्च २०२६ रोजी पहाटे ६:३० वाजता पेटवण्यात आला. त्यानंतर दुपारी ‘दादा कारेकर’ यांच्या जागेतील मैदानावर पालख्या नाचवण्यात आल्या आणि जत्रा भरली.
आधुनिक युगातही परंपरा कायम
आजच्या धावपळीच्या आणि आधुनिक युगातही कोकणातील ही लोकसंस्कृती तितकीच जिवंत आहे. आबलोलीचा हा पालखी भेट सोहळा केवळ धार्मिक विधी नसून तो गावकऱ्यांमधील एकोपा आणि श्रद्धेचे प्रतीक ठरत आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
08:45 06-03-2026
