संगमेश्वर : महाराष्ट्रात प्रसिद्ध असलेला संगमेश्वर येथील देवी जाखमाता आणि निनावी देवीचा शिंपणे उत्सव, म्हणजेच रंगपंचमीचा अनोखा सोहळा, येत्या २८ मार्च रोजी संगमेश्वर आणि कसबा येथे संपन्न होणार आहे. या उत्सवाची जोरदार तयारी सध्या तालुक्यात सुरू असून, भाविकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. हा उत्सव संपूर्ण महाराष्ट्रातील रंगपंचमीपेक्षा वेगळा असून, फाल्गुन अमावस्येनंतर बलिदानासाठी योग्य दिवस पाहून साजरा केला जातो. यंदा हा दिवस २८ मार्च रोजी येत आहे.
शिंपणे उत्सवाची परंपरा
संगमेश्वर तालुक्यात रंगपंचमी ही सर्वसामान्यपणे साजरी होणाऱ्या दिवशी (होळीनंतर पाचव्या दिवशी) न होता, जाखमाता आणि निनावी देवीच्या शिंपणे उत्सवाच्या रूपात खास पद्धतीने पाळली जाते. या उत्सवाला स्थानिक भाषेत “शिंपणे” असे म्हणतात, ज्याचा अर्थ लाल रंगाची उधळण आणि देवीची पूजा-अर्चना असा होतो. या दिवशी भाविक लाल रंगाची उधळण करतात आणि देवीला रखवालीचे तसेच नवसाचे नारळ, कोंबडे आणि बोकड अर्पण करतात. या अर्पणांचा प्रसाद स्वरूपात स्वीकार करून रात्री मटण आणि भाकरीच्या प्रसादाने उत्सवाची सांगता होते.
लाल रंगाचे फेरे आणि भक्तांचा उत्साह
शिंपणे उत्सवाचा सर्वात आकर्षक भाग म्हणजे या दिवशी निघणारे रंगाचे फेरे. लाल रंगात माखलेले भाविक एकत्र येऊन उत्सवात रंग भरतात, जे बाहेरून येणाऱ्या भक्तगणांसाठी आणि पर्यटकांसाठी खास आकर्षण ठरते. या उत्सवात सहभागी होण्यासाठी संगमेश्वर तालुक्यातील गावांबरोबरच दूरदूरहून भाविक येतात. विशेषतः माहेरवाशिणी या उत्सवात आपल्या माहेरी येऊन आनंद दुप्पट करतात. हा उत्सव सर्वधर्मीय एकतेचे आणि कोकणच्या पारंपरिकतेचे प्रतीक मानला जातो.
उत्सवाची तयारी जोरात
२८ मार्च रोजी होणाऱ्या या उत्सवासाठी संगमेश्वर आणि कसबा परिसरात सध्या जोरदार तयारी सुरू आहे. मंदिर परिसर स्वच्छ करणे, प्रसादाची व्यवस्था, रंगाची खरेदी आणि बलिदानाच्या तयारीसाठी स्थानिक भाविक एकत्र आले आहेत. या उत्सवात सहभागी होणाऱ्या प्रत्येक गावातून भाविकांचे जथ्थे मंदिराकडे रवाना होणार असून, संपूर्ण तालुक्यात उत्साहाचे वातावरण आहे.
सांस्कृतिक आणि धार्मिक महत्त्व
जाखमाता आणि निनावी देवी या संगमेश्वर तालुक्यातील ग्रामदेवता म्हणून ओळखल्या जातात. शिंपणे उत्सव हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून, कोकणच्या सांस्कृतिक वारशाचे जतन करणारा एक महत्त्वाचा प्रसंग आहे. या उत्सवातून स्थानिक परंपरा, एकता आणि श्रद्धा यांचे दर्शन घडते. लाल रंगाची उधळण आणि बलिदानाच्या प्रथेमागे देवीला प्रसन्न ठेवण्याची भावना दडलेली आहे, असे स्थानिकांचे म्हणणे आहे.
भाविकांना आवाहन
या उत्सवात सहभागी होण्यासाठी संगमेश्वर तालुक्यातील भाविकांसह बाहेरून येणाऱ्या भक्तगणांना आयोजकांनी स्वागत केले आहे. “हा उत्सव आपल्या सर्वांचा आहे. यात सामील होऊन परंपरेचा आनंद घ्या आणि देवीचे आशीर्वाद घ्या,” असे आवाहन स्थानिकांनी केले आहे. २८ मार्च रोजी संगमेश्वरात लाल रंगाचा हा अनोखा सोहळा पाहण्यासाठी आणि सहभागी होण्यासाठी भाविकांची गर्दी उसळणार हे निश्चित!
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
10:09 AM 25/Mar/2025
