मुंबई/बारामती: उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या विमान अपघाताने संपूर्ण देश हादरला आहे. या भीषण दुर्घटनेनंतर आता तपासाची चक्रे वेगाने फिरू लागली असून फॉरेन्सिक टीमच्या हाती विमानाचा ‘ब्लॅक बॉक्स’ लागला आहे. या ब्लॅक बॉक्सच्या माध्यमातून अपघाताचे नेमके कारण काय? तांत्रिक बिघाड की मानवी चूक? या प्रश्नांची उत्तरे मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
ब्लॅक बॉक्स म्हणजे काय? तपासात त्याचे महत्त्व का?
विमानाचा ब्लॅक बॉक्स (जो प्रत्यक्षात गडद नारिंगी रंगाचा असतो) हा अपघाताचा सर्वात मोठा पुरावा मानला जातो. यामध्ये दोन प्रमुख भाग असतात:
- फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर (FDR): यात विमानाचा वेग, उंची, इंजिनची स्थिती आणि पायलटने दिलेले तांत्रिक इनपुट्स याची सेकंदासेकंदाची नोंद असते.
- कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर (CVR): यात पायलट आणि को-पायलट यांच्यातील संभाषण, एअर ट्रॅफिक कंट्रोल (ATC) सोबतचा संवाद आणि विमानातील धोक्याच्या अलार्मचे आवाज रेकॉर्ड होतात.
अपघाताचा थरारक घटनाक्रम (Timeline)
DGCA आणि स्थानिक सूत्रांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, अपघाताच्या वेळी परिस्थिती अत्यंत प्रतिकूल होती:
- धुके आणि दृश्यमानता: बारामती परिसरात दाट धुके असल्याने दृश्यमानता (Visibility) अत्यंत कमी होती.
- मॅन्युअल लँडिंगचा प्रयत्न: बारामती विमानतळावर ‘इन्स्ट्रुमेंट लँडिंग सिस्टम’ (ILS) नसल्याने वैमानिकाला मॅन्युअल लँडिंग करावे लागत होते.
- पहिला प्रयत्न अपयशी: धुक्यामुळे धावपट्टीचा अंदाज न आल्याने पहिला लँडिंगचा प्रयत्न रद्द (Aborted) करावा लागला.
- दुसरा प्रयत्न आणि ‘Mayday’ कॉल: दुसऱ्यांदा लँडिंग करत असताना विमानाचा तोल गेला. याच वेळी पायलटने ‘MAYDAY’ (आत्मीय संकटाचा संकेत) कॉल दिला.
- भीषण स्फोट: सुमारे १०० फूट उंचीवरून विमान जमिनीवर आदळले. जमिनीला स्पर्श होताच विमानाचा मोठा स्फोट झाला आणि पाठोपाठ भीषण आग लागली.
तपासापुढील प्रमुख आव्हाने
बारामतीचे विमानतळ हे ‘टेबल-टॉप’ रनवेसारखे असून अशा ठिकाणी लँडिंग करणे आव्हानात्मक असते. ब्लॅक बॉक्सच्या तपासणीतून खालील बाबी स्पष्ट होतील:
- विमानाचे इंजिन हवेतच निकामी झाले होते का?
- धुक्यामुळे धावपट्टीचा अंदाज चुकल्याने विमान कोसळले का?
- स्फोट होण्यापूर्वी विमानात काही तांत्रिक आग लागली होती का?
तज्ज्ञांचे मत: विमानाचा ब्लॅक बॉक्स सापडल्यामुळे आता ‘थियरी’वर अवलंबून न राहता प्रत्यक्ष डेटाच्या आधारे निष्कर्षापर्यंत पोहोचता येईल. DGCA चा अंतिम अहवाल येण्यास काही आठवड्यांचा कालावधी लागू शकतो.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:19 29-01-2026
