नवी दिल्ली: देशातील आरोग्य व्यवस्था अधिक अत्याधुनिक, पारदर्शक आणि सुरक्षित करण्यासाठी आज राज्यसभेत महत्त्वाची पावले उचलण्यात आली. खासदार डॉ. अजित गोपछडे यांच्या माध्यमातून केंद्र सरकारने आरोग्य आणि सार्वजनिक सुरक्षेशी संबंधित तीन महत्त्वाची विधेयके सादर केली आहेत. यामध्ये वैद्यकीय क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर आणि डिलिव्हरी बॉईजच्या गुन्हेगारी प्रवृत्तीला लगाम घालण्यासाठी कडक नियमावली सुचवण्यात आली आहे.
१. वैद्यकीय क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) वापर विधेयक
वाढत्या तंत्रज्ञानाचा लाभ रुग्णांना मिळावा, यासाठी आरोग्य क्षेत्रात AI चा वापर अधिकृतपणे करण्यासंदर्भात हे विधेयक आहे.
- उद्देश: मानवी आरोग्य, निदानात्मक संशोधन (Diagnosis) आणि वैद्यकीय शिक्षणामध्ये AI चा वापर करणे.
- सुरक्षा: AI चा वापर करताना तो नैतिक, सुरक्षित आणि मानवी देखरेखीखालीच व्हावा, याची खात्री या विधेयकाद्वारे केली जाणार आहे. यामुळे निदानातील चुका कमी होऊन उपचारांचा दर्जा सुधारेल.
२. वैद्यकीय ऑक्सिजन सुरक्षा आणि विश्वासार्हता विधेयक
कोविड-१९ च्या काळात दूषित ऑक्सिजन किंवा वितरण व्यवस्थेतील त्रुटींमुळे अनेक रुग्णांना जीव गमवावा लागला होता. ही गंभीर बाब लक्षात घेऊन हे विधेयक मांडले आहे.
- तरतूद: वैद्यकीय ऑक्सिजनचे उत्पादन, साठवणूक आणि वितरण करण्यासाठी राष्ट्रीय व राज्यस्तरीय प्राधिकरणांची स्थापना केली जाईल.
- गुणवत्ता मानके: उत्पादनावेळी ‘जीएमपी’ (GMP – Good Manufacturing Practice) मानकांचे काटेकोर पालन करणे अनिवार्य असेल, ज्यामुळे रुग्णांची सुरक्षा सुनिश्चित होईल.
३. डिलिव्हरी कर्मचारी पडताळणी व नोंदणी विधेयक, २०२६
ऑनलाईन फूड डिलिव्हरी आणि ई-कॉमर्सच्या वाढत्या व्यापासोबतच सुरक्षा व्यवस्थाही ऐरणीवर आली आहे. डिलिव्हरी बॉईजकडून होणाऱ्या चोरी, रेकी किंवा अत्याचाराच्या घटना रोखण्यासाठी हे विधेयक अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
- पडताळणी (Verification): प्रत्येक डिलिव्हरी कर्मचाऱ्याची पूर्ववृत्त पडताळणी (Background Check) आणि नोंदणी करणे बंधनकारक असेल.
- ग्राहक सुरक्षा: ग्राहकांच्या घरी पोहोचणाऱ्या या कर्मचाऱ्यांवर कायद्याचा वचक निर्माण करणे आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेत पारदर्शकता आणणे हा यामागचा मुख्य हेतू आहे.
का महत्त्वाची आहेत ही विधेयके?
खासदार डॉ. अजित गोपछडे यांनी मांडलेली ही विधेयके केवळ आरोग्य क्षेत्राचा कायापालट करणार नाहीत, तर सामान्य नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनातील सुरक्षिततेलाही बळ देतील. डिजिटल अर्थव्यवस्थेच्या युगात ‘विश्वास’ आणि ‘पारदर्शकता’ जपण्यासाठी ही कायदेशीर चौकट अत्यंत आवश्यक मानली जात आहे.
संसदेत या विधेयकांवर चर्चा झाल्यानंतर ते कायद्यात रूपांतरित झाल्यास, भारत आरोग्य क्षेत्रात एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या जगातील आघाडीच्या देशांच्या पंक्तीत जाऊन बसेल.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:24 07-02-2026
