पुणे:
राज्यातील नागरी बिगर कृषी सहकारी पतसंस्थांच्या कारभारात पारदर्शकता आणण्यासाठी सहकार विभागाने आता कंबर कसली आहे. सहकार विभागाने तयार केलेल्या नवीन डॅशबोर्डवर (MIS Portal) आर्थिक माहिती सादर न करणाऱ्या सुमारे १,४३६ पतसंस्थांवर आता थेट बंद (अवसायनाची) कारवाई करण्याचे संकेत सहकार आयुक्त दीपक तावरे यांनी दिले आहेत.
काय आहे नेमकं प्रकरण?
राज्यातील सुमारे २० हजार पतसंस्थांची आर्थिक स्थिती, कर्ज वितरण आणि थकबाकीची माहिती एकाच ठिकाणी उपलब्ध व्हावी, यासाठी सहकार विभागाने स्वतंत्र पोर्टल सुरू केले आहे. या सर्व संस्थांना १५ डिसेंबर पर्यंत आपली संपूर्ण माहिती ऑनलाइन अपलोड करण्याचे आदेश दिले होते.
- एकूण पतसंस्था: १९,९४८
- माहिती सादर केलेल्या संस्था: १८,५१२
- माहिती न देणाऱ्या संस्था: १,४३६ (सुमारे दीड हजार)
ज्या संस्थांनी अद्याप माहिती दिलेली नाही, त्या संस्था अस्तित्वात नाहीत किंवा त्यांचा कारभार संशयास्पद आहे, असे गृहीत धरून त्यांच्यावर प्रशासकीय कारवाई करण्याचे आदेश जिल्हा उपनिबंधकांना देण्यात आले आहेत.
रिझर्व्ह बँकेसारखी ‘रिअल टाइम’ देखरेख
सहकार विभागाचा हा उपक्रम पतसंस्थांमधील गैरव्यवहारांना लगाम घालण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
१. पहिला टप्पा: सध्या आर्थिक वर्षाच्या अखेरची माहिती गोळा केली जात आहे.
२. दुसरा टप्पा: पुढील वर्षभरात सॉफ्टवेअरमध्ये बदल करून ‘रिअल टाइम’ (Real-time) माहिती मिळवली जाईल. म्हणजेच, कोणत्या संस्थेत दररोज किती व्यवहार होतात, याची माहिती रिझर्व्ह बँकेप्रमाणे सहकार विभागाला घरबसल्या मिळणार आहे.
सभासदांचे हित जपण्यासाठी पाऊल
अनेकदा पतसंस्था बुडीत निघाल्यानंतर किंवा मोठा गैरव्यवहार उघड झाल्यानंतरच सहकार विभागाला त्याची माहिती मिळते. तोपर्यंत सामान्य सभासदांचे पैसे अडकलेले असतात. या पोर्टलमुळे आता खालील बाबींवर बारीक लक्ष ठेवता येणार आहे:
- थकबाकीचे प्रमाण: कुठे थकबाकी वाढत आहे?
- कर्ज वितरण: कोणत्या सभासदाला नियमाबाहेर कर्ज दिले जात आहे?
- NPA (अनुत्पादक कर्ज): ढोबळ आणि निव्वळ अनुत्पादक कर्जाची टक्केवारी किती?
- ठेवी आणि रोख राखीव प्रमाण (CRR): संस्थेकडे पुरेशी रोकड उपलब्ध आहे का?
आयोगाचा कडक इशारा
“माहिती सादर न करणाऱ्या संस्थांवर कारवाई करण्यासाठी पाच निकष ठरविण्यात आले आहेत. त्यानुसार उपनिबंधकांनी या पतसंस्था बंद समजून त्यांच्यावर प्रशासकीय कारवाई करावी.”
— दीपक तावरे, सहकार आयुक्त
राज्यातील पतसंस्थांची आकडेवारी:
| पतसंस्थेचा प्रकार | संख्या |
| नागरी व ग्रामीण बिगर कृषी पतसंस्था | १३,४१२ |
| पगारदार कर्मचारी पतसंस्था | ६,५३६ |
| एकूण | १९,९४८ |
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
17:09 14-02-2026
