चिपळूण (रत्नागिरी): शिक्षण, कृषी आणि सहकार ही ग्रामीण विकासाची खरी त्रिसूत्री आहे. आजच्या बदलत्या काळात केवळ पदव्या देऊन चालणार नाही, तर तरुणांच्या हाताला काम मिळणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत शिक्षणातून पोटाचा प्रश्न सुटत नाही, तोपर्यंत महासत्ता होण्याचे स्वप्न पूर्ण होणार नाही, असे प्रतिपादन अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाचे अध्यक्ष प्रा. मिलिंद जोशी यांनी केले.
रत्नागिरी जिल्ह्यातील मांडकी–पालवण येथे पार पडलेल्या राज्यातील पहिल्या ‘ग्रामीण कृषी सहकार साहित्य संमेलना’च्या समारोपप्रसंगी ते बोलत होते. तीन दिवस चाललेल्या या अनोख्या संमेलनात साहित्यिक, शेतीतज्ज्ञ आणि सहकार क्षेत्रातील दिग्गजांनी ग्रामीण प्रश्नांवर सखोल विचारमंथन केले.
ठळक मुद्दे:
- राज्यातील पहिले ग्रामीण कृषी सहकार साहित्य संमेलन यशस्वी.
- शिक्षण, कृषी आणि सहकार या त्रिसूत्रीवर आधारित अभिनव उपक्रम.
- शेतकरी आत्महत्या रोखण्यासाठी ‘स्वाभिमान’ जागवण्याचे आवाहन.
- कोकणातील मराठी शाळा वाचवण्यासाठी महत्त्वाचे ठराव मंजूर.
शिक्षण आणि रोजगाराची सांगड घालण्याची गरज
प्रा. मिलिंद जोशी यांनी आपल्या भाषणात शिक्षणव्यवस्थेतील त्रुटींवर बोट ठेवले. ते म्हणाले की, “उच्च शिक्षण घेऊनही बेकारी वाढणे चिंताजनक आहे. आपल्याला केवळ पदवीधर नकोत, तर कौशल्याधारित मनुष्यबळ हवे आहे. सहकार क्षेत्राचे साहित्यात नकारात्मक चित्रण झाले असले तरी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था सक्षम करण्यात या क्षेत्राचा मोठा वाटा आहे.”
शेतकरी आत्महत्या आणि सामाजिक उपेक्षा
संमेलनात ‘आता आत्महत्या थांबवूया’ या विषयावर गंभीर चर्चा झाली. कर्जबाजारीपणा हे आत्महत्येचे एकमेव कारण नसून, हरवलेला स्वाभिमान आणि सामाजिक उपेक्षा हे देखील मोठे घटक असल्याचे प्रा. जोशी यांनी नमूद केले. “जागतिक हिरोंपेक्षा आपल्या मातीतील यशस्वी शेतकऱ्यांच्या यशोगाथा साहित्यात यायला हव्यात,” असे आवाहन त्यांनी केले.
डॉ. तानाजीराव चोरगे यांची प्रकट मुलाखत
कृषिभूषण डॉ. तानाजीराव चोरगे शिक्षण व संशोधन संस्थेच्या वतीने या संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. यावेळी यमाजी पालकर यांनी डॉ. तानाजीराव चोरगे यांची प्रकट मुलाखत घेतली. आपल्या ५० व्या पुस्तकाची घोषणा करताना “मी माझं गाव शोधतोय” असे त्यांनी मिश्किलपणे सांगितले. त्यांच्या संघर्षाची आणि शैक्षणिक चळवळीची गाथा ऐकून उपस्थित मंत्रमुग्ध झाले.
कृषीरत्नांचा गौरव आणि तरुणांना आवाहन
याप्रसंगी कृषी क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्याबद्दल संजय माने, योगेश खराडे, हरिश्चंद्र देसाई आणि डॉ. अंकुश चोरमुले यांचा विशेष सत्कार करण्यात आला. आमदार शेखर निकम यांनी तरुणांना मार्गदशन करताना सांगितले की, यश मिळवण्यासाठी कष्टाला पर्याय नाही आणि अज्ञानाची जाणीव असेल तरच शिकण्याची ओढ कायम राहते.
दोन महत्त्वाचे ठराव संमत
संमेलनाच्या सांगता समारंभात ज्येष्ठ साहित्यिक प्रकाश देशपांडे यांनी दोन महत्त्वाचे ठराव मांडले, ज्यांना एकमताने मंजुरी देण्यात आली:
- छत्रपती संभाजी महाराज स्मारक: कसबा येथील स्मारकासाठी शासनाने ३०० कोटींचा निधी तातडीने मंजूर करावा.
- मराठी शाळांचे रक्षण: कोकणातील भौगोलिक स्थितीचा विचार करून ‘संचमान्यता धोरण’ रद्द करावे आणि मराठी शाळांना जीवदान द्यावे.
“हे संमेलन केवळ विचारांचे व्यासपीठ नव्हते, तर कृषी, पुस्तक आणि सहकार विषयक स्टॉल्सच्या माध्यमातून याने व्यावहारिक स्वरूपही धारण केले होते. कोकणातील ग्रामीण विकासाला नवी दिशा देणारे हे ऐतिहासिक पाऊल ठरले आहे.” — डॉ. निखिल चोरगे, प्रमुख कार्यवाह
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
14:20 16-02-2026
