चिपळूण: “कोकणात दुसऱ्या छत्रपतींना पकडले गेले आणि कैदही झाली, परंतु छत्रपती संभाजी महाराजांना वाचवण्यासाठी ज्योत्याजी केसरकर आणि आप्पा शास्त्री यांचे प्रयत्न असफल ठरले. जर छत्रपती संभाजी महाराज खरोखरच पकडले गेले नसते तर भारताचा नकाशा बदलला असता,” असे प्रतिपादन डॉ. सागर देशपांडे यांनी चिपळूण येथे केले.
ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात मंथन
मांडकी-पालवण येथे संपन्न झालेल्या ग्रामीण, कृषी व सहकार मराठी साहित्य संमेलनातील परिसंवादात ते बोलत होते. “एका राजाच्या जाण्याने पुढचे सर्व चित्र बदलले. मराठी माणसाचा मोठेपणा सहसा त्याच्या मृत्यूनंतरच समजतो, जिवंत असताना त्याचा मोठेपणा लक्षात येत नाही,” अशी खंतही त्यांनी यावेळी व्यक्त केली.
कोकणाने देशाला काय दिले?
या परिसंवादात कोकणाच्या योगदानावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली:
- देशभक्त आणि नेतृत्व: कोकणाने देशाला सर्वाधिक देशभक्त दिले, सहा भारतरत्न, दोन लोकसभा अध्यक्ष आणि चार मुख्यमंत्री याच मातीने दिले आहेत.
- हिंदवी स्वराज्याची राजधानी: हिंदवी स्वराज्याची राजधानी याच कोकणाने दिली.
- सांस्कृतिक वारसा: कोकणी माणूस आणि त्याचे जीवन ‘पडघवली’ सारख्या साहित्यातून जगासमोर आले. कवी केशवसुत, खांडेकर, पु. ल. देशपांडे यांसारख्या अनेक साहित्यिकांनी कोकणाचे नाव उज्ज्वल केले.
कोकणच्या वर्तमानाबद्दल चिंता
परिसंवादात सहभागी झालेल्या इतर वक्त्यांनी कोकणच्या सद्यस्थितीवर भाष्य केले:
- गावपण धोक्यात: विजय हटकर आणि प्रसाद गावडे यांनी जमिनीच्या खरेदी-विक्रीतील दलालांच्या सुळसुळाटाबद्दल चिंता व्यक्त करत, रिसॉर्ट संस्कृतीपेक्षा कोकणचे ‘गावपण’ टिकवण्याचे आवाहन केले.
- साहित्यिक वास्तव: प्रा. लक्ष्मण पाटील यांच्या मते, कोकणावर फक्त १२ टक्के लिखाण झाले असून, उर्वरित कोकण अद्याप लिखित स्वरूपात येणे बाकी आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:20 17-02-2026
