खेड (प्रतिनिधी): रत्नागिरी जिल्ह्यातील खेड शहरात शिमगोत्सवाचे (Holi Festival) औचित्य साधून एक आगळीवेगळी आणि विरळा परंपरा जोपासली जाते. वाईट प्रवृत्ती आणि अरिष्टाचे दहन करण्यासाठी हुताशनी पौर्णिमेच्या मुहूर्तावर शहरातून ‘प्रेतयात्रा’ काढण्याची शेकडो वर्षांची परंपरा यंदाही मोठ्या उत्साहात पार पडली.
‘ईडा-पीडा टळो’ : काय आहे ही आगळीवेगळी प्रथा?
खेड येथील शिमगोत्सवात अरिष्टाचे प्रतीक म्हणून एक ‘बनावट प्रेत’ तयार केले जाते. हुताशनी पौर्णिमेच्या दिवशी ही प्रेतयात्रा संपूर्ण शहरातून वाजतगाजत काढली जाते. या माध्यमातून ‘ईडा-पीडा टळावी’ आणि शहरावरील सर्व संकटे दूर व्हावीत, अशी प्रार्थना ग्रामदैवत देवी श्री पाथरजाई हिला केली जाते.
बातमीचे मुख्य पैलू:
- पारंपारिक विधी: हुताशनी पौर्णिमेच्या रात्री मुख्य होम पेटल्यानंतर ही प्रेतयात्रा काढली जाते.
- तरुणांचा सहभाग: खेड शहरातील ‘हनुमान मित्र मंडळ’ आणि स्थानिक तरुणांनी एकत्र येऊन या परंपरेचे नियोजन केले होते.
- विधीवत दहन: संपूर्ण शहरातून फिरवल्यानंतर हे प्रतीकात्मक प्रेत देवी पाथरजाईच्या होमामध्ये दहनासाठी नेले जाते आणि तिथे त्याचे दहन केले जाते.
- लोकांचा प्रतिसाद: ही अनोखी प्रथा पाहण्यासाठी पुणे, मुंबई आणि इतर शहरांतील चाकरमानी मोठ्या संख्येने खेडमध्ये दाखल होतात.
परंपरेचा इतिहास आणि धार्मिक संदर्भ
स्थानिक मान्यतेनुसार, हुताशनी नावाच्या राक्षसाचा देवीने वध केल्यानंतर खेडमधील अरिष्ट दूर झाले होते. त्याचेच प्रतीक म्हणून गेल्या १०० वर्षांहून अधिक काळ ही परंपरा अविरत सुरू आहे. या यात्रेत काही लोक ‘आम्ही जातो आमच्या गावा, आमचा राम राम घ्यावा’ असे म्हणत प्रेताजवळ रडण्याचे नाटकही करतात, जे पाहणे पर्यकांसाठी कुतूहलाचा विषय ठरते.
विशेष: शहरात नवीन आलेल्या व्यक्ती मध्यरात्री ही प्रेतयात्रा पाहून सुरुवातीला घाबरतात, मात्र यामागील उद्देश आणि परंपरा समजल्यानंतर त्यांनाही या संस्कृतीबद्दल आदर वाटतो.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:28 05-03-2026
