कोयनानगर: महाराष्ट्राची ‘भाग्यलक्ष्मी’ समजल्या जाणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराज कोयना जलसागर तथा कोयना जलविद्युत प्रकल्पाने ऊर्जा क्षेत्रात पुन्हा एकदा आपल्या नावाचा दरारा निर्माण केला आहे. धरणाच्या पायथा वीजगृह प्रकल्पाने चालू आर्थिक वर्षात आतापर्यंतची सर्वाधिक वीजनिर्मिती करण्याचा ऐतिहासिक विक्रम नोंदवला आहे.
मोडला २०१८-१९ चा विक्रम
१९८० मध्ये स्थापन झालेल्या पायथा वीजगृह प्रकल्पाने दि. ३ मार्च २०२६ रोजी दुपारी १:२० वाजता एक नवा उच्चांक प्रस्थापित केला. या प्रकल्पाने आर्थिक वर्ष २०१८-१९ मधील १९५.६५२ दशलक्ष युनिट्स (MU) वीजनिर्मितीचा जुना विक्रम मोडीत काढला आहे. आर्थिक वर्ष संपायला अजून २८ दिवस शिल्लक असतानाच हा टप्पा पार केल्याने, ३१ मार्चपर्यंत हा आकडा आणखी वाढणार आहे.
‘फ्लोविंग वॉटर, फ्लोविंग एनर्जी’ संकल्पना यशस्वी
उपलब्ध असलेला ७३.८० टीएमसी पाणीसाठा, योग्य जलव्यवस्थापन आणि महानिर्मितीच्या अभियंत्यांची तांत्रिक कार्यक्षमता यामुळे हे यश मिळाले आहे. ‘फ्लोविंग वॉटर, फ्लोविंग एनर्जी’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरवत सिंचनासाठी सोडल्या जाणाऱ्या पाण्याचा वीजनिर्मितीसाठी अत्यंत काटेकोरपणे वापर करण्यात आला.
कोयना प्रकल्पाची वीजनिर्मिती क्षमता (एका नजरेत):
- स्थापना: १६ मे १९६०
- एकूण क्षमता: १९५६ मेगावॅट
- पश्चिम जलविद्युत प्रकल्प: १९२० मेगावॅट
- पूर्वेकडील पायथा वीजगृह: ३६ मेगावॅट (दोन जनित्रे)
- नियोजित वाढ: धरणाच्या डाव्या तीरावरील प्रकल्पामुळे लवकरच ८० मेगावॅट अतिरिक्त वीज मिळणार.
यशाचे मानकरी
या ऐतिहासिक कामगिरीमागे कोयना सिंचन विभाग, पायथा वीजगृह प्रकल्प आणि महानिर्मितीचे सर्व अभियंते, अधिकारी व तांत्रिक कर्मचाऱ्यांचे नियोजनबद्ध कष्ट कारणीभूत आहेत. राज्याच्या ऊर्जा निर्मितीचा कणा असलेल्या कोयना प्रकल्पाने या विक्रमामुळे आपल्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला आहे.
पाणीसाठ्याची सद्यस्थिती
कोयना धरणाची एकूण क्षमता १०५.२५ टीएमसी असून, सध्या धरणामध्ये ७३.८० टीएमसी इतका मुबलक पाणीसाठा उपलब्ध आहे. दोन्ही जनित्रे सध्या सुरळीत सुरू असून उर्वरित २८ दिवसांत वीजनिर्मितीचा नवा आलेख उंचावणार हे निश्चित आहे.
थोडक्यात पण महत्त्वाचे: कोयना प्रकल्पाची ही कामगिरी महाराष्ट्राच्या वाढत्या विजेच्या मागणीला आधार देणारी असून, जलविद्युत क्षेत्रातील राज्याचे वर्चस्व पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
14:50 05-03-2026
