खेड: कोकणातील महत्त्वाची मानली जाणारी जगबुडी नदी सध्या प्रदूषणाच्या गंभीर संकटाचा सामना करत आहे. एकीकडे नदीपात्रातील गाळ उपसण्याचे काम सुरू असताना, दुसरीकडे मोठ्या प्रमाणात साचणाऱ्या कचऱ्यामुळे नदीचे स्वरूप एखाद्या गटारासारखे झाले आहे. या वाढत्या प्रदूषणामुळे नदीतील मगरींची संख्या चिंताजनक रित्या घटली असून, स्थानिक नागरिकांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.
प्रदूषणाचा ‘विळखा’ आणि प्रशासनाचे दुर्लक्ष
खेड शहराजवळून वाहणाऱ्या जगबुडी नदीत प्लास्टिकच्या बाटल्या, कॅरी बॅग्स आणि इतर कचरा मोठ्या प्रमाणात तरंगताना दिसत आहे. विशेष म्हणजे, १५ मार्च रोजी नदीपात्रात कचऱ्याचा खच साचल्याचे पुन्हा एकदा समोर आले आहे. शहर परिसरासह भोस्ते, वेरुळ आणि भरणे यांसारख्या नदीकिनारी असलेल्या गावांमधून नदीत कचरा टाकला जात असल्याची तक्रार स्थानिक रहिवाशांनी केली आहे.
मगरींच्या संख्येत घट: ‘क्रोकोडाईल पार्क’चे स्वप्न धुसर
काही वर्षांपूर्वी जगबुडी नदीत मगरी मृतावस्थेत आढळल्याने मोठी खळबळ उडाली होती. त्यानंतर प्रशासनाने उपाययोजना करण्याचे आश्वासन दिले होते, मात्र प्रत्यक्षात परिस्थिती बदललेली नाही. वाढत्या प्रदूषणामुळे आणि घाणीमुळे मगरींची संख्या आता घटू लागली आहे. यामुळे खेडमध्ये प्रस्तावित असलेल्या **’क्रोकोडाईल पार्क’**चे स्वप्न आता धुसर होताना दिसत आहे.
कोट्यवधींचा निधी जातोय कुठे?
राज्य सरकारकडून जगबुडी नदीच्या पुनरुज्जीवन कार्यक्रमांतर्गत कोट्यवधी रुपये खर्च केले जात आहेत. असे असतानाही नदीपात्रातील प्रदूषण रोखण्यासाठी ठोस उपाययोजना का केल्या जात नाहीत, असा सवाल पर्यावरणप्रेमी विचारत आहेत. नदीत कुजणारा कचरा आणि पसरणारी दुर्गंधी यामुळे परिसरात राहणाऱ्या नागरिकांचे आरोग्यही धोक्यात आले आहे.
प्रमुख ठळक मुद्दे:
- नदीचे स्वरूप गटारासारखे: गाळ उपसा सुरू असूनही नदीपात्र स्वच्छ होण्याऐवजी अधिकच प्रदूषित होत आहे.
- नागरिकांची मागणी: महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ, नगरपालिका प्रशासन आणि संबंधित ग्रामपंचायतींनी याकडे तातडीने लक्ष द्यावे.
- कठोर कारवाईची गरज: नदीपात्रात कचरा टाकणाऱ्यांवर गुन्हे दाखल करून कठोर दंड आकारण्याची मागणी होत आहे.
“नदी ही आपली जीवनवाहिनी आहे, मात्र प्रशासनाच्या उदासीनतेमुळे आणि नागरिकांच्या बेजबाबदारपणामुळे जगबुडी नदीचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. वेळीच लक्ष न दिल्यास या भागातील जैवविविधता पूर्णपणे नष्ट होईल.” — स्थानिक पर्यावरणप्रेमी
निष्कर्ष: जगबुडी नदीच्या स्वच्छतेसाठी केवळ कागदोपत्री योजना न आखता, प्रत्यक्ष जमिनीवर काम करण्याची गरज आहे. जर प्रदूषण असेच वाढत राहिले, तर या नदीतील जलचर आणि मगरींचा अधिवास कायमचा नष्ट होऊ शकतो.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
13:48 18-03-2026
