वॉशिंग्टन/तेहरान: गेल्या काही दिवसांपासून जगाला महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे करणाऱ्या अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाला अखेर पूर्णविराम मिळाला आहे. दोन्ही देशांमध्ये दोन आठवड्यांसाठी सशर्त शस्त्रसंधी (Ceasefire) लागू झाली आहे. विशेष म्हणजे, इराणवर विनाशकारी हल्ले करण्याचा इशारा देणाऱ्या डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अल्टिमेटम संपण्यापूर्वीच युद्धविरामाची घोषणा करून सर्वांना थक्क केले.
ट्रम्प यांचा ‘U-Turn’ आणि १० कलमी प्रस्ताव
काही तासांपूर्वीच डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणचे वीज प्रकल्प उद्ध्वस्त करण्याची आणि तिथली संस्कृती नष्ट करण्याची धमकी दिली होती. मात्र, इराणने पाठवलेला १० कलमी प्रस्ताव मान्य करण्याजोगा असल्याचे सांगत ट्रम्प यांनी हल्ले थांबवण्याचा निर्णय घेतला.
ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत म्हटले की, “पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि फील्ड मार्शल आसिम मुनीर यांच्या विनंतीनुसार, मी इराणवर होणारी लष्करी कारवाई दोन आठवड्यांसाठी स्थगित करत आहे. आम्ही दीर्घकालीन शांतता कराराच्या अगदी जवळ आहोत.”
होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली होणार
या शस्त्रसंधीतील सर्वात महत्त्वाची अट अमेरिकेने घातली होती, ती म्हणजे ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) तात्काळ खुली करणे. जागतिक तेल व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची असलेली ही सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे खुली करण्यास इराणने मान्यता दिली आहे.
युद्ध थांबवणाऱ्या त्या १० प्रमुख अटी कोणत्या?
दोन्ही देशांमधील तणाव निवळण्यासाठी खालील १० मुद्द्यांवर सहमती झाली आहे:
- अहिंसेप्रती कटिबद्धता: दोन्ही देश एकमेकांवर हल्ले करणार नाहीत.
- होर्मुझवर नियंत्रण: सामुद्रधुनीवर इराणचे नियंत्रण कायम राहील, पण ती व्यापारासाठी खुली असेल.
- युरेनियम संवर्धन: इराणला युरेनियम संवर्धनाची मर्यादित परवानगी.
- निर्बंधांची समाप्ती: अमेरिकेने लादलेले सर्व प्राथमिक निर्बंध उठवले जातील.
- दुय्यम निर्बंधांचा अंत: सर्व दुय्यम निर्बंधांचीही समाप्ती होणार.
- UNSC ठराव: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या ठरावांची अंमलबजावणी थांबवणे.
- IAEA बोर्ड ठराव: गव्हर्नर्स बोर्डच्या ठरावांचा अवलंब थांबवणे.
- नुकसानभरपाई: युद्धामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई इराणला मिळण्याबाबत चर्चा.
- सैन्य माघार: पश्चिम आशियातून अमेरिकन सैन्याची टप्प्याटप्प्याने माघार.
- हिझबुल्लाह संघर्ष: लेबनॉनमधील हिझबुल्लाहसह सर्व आघाड्यांवर युद्धविराम.
मोजतबा खामेनी यांची प्रतिक्रिया: “हा इराणचा विजय”
इराणचे सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनी यांनी या शस्त्रसंधीचे स्वागत केले असून, याला इराणचा विजय म्हटले आहे. या कराराला अंतिम रूप देण्यासाठी आता इस्लामाबाद (पाकिस्तान) येथे सविस्तर चर्चा होणार आहे. इराणच्या सर्वोच्च सुरक्षा परिषदेने या प्रस्तावाला आधीच हिरवा कंदील दिला आहे.
“हल्ले थांबल्यास आम्हीही युद्ध थांबवू. शांततेसाठी संवाद हाच एकमेव मार्ग आहे,” असे इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी स्पष्ट केले.
जागतिक परिणाम
या युद्धविराममुळे जागतिक बाजारपेठेला मोठा दिलासा मिळाला असून, कच्च्या तेलाच्या किमतीत घट होण्याची शक्यता आहे. मध्य-पूर्वेतील शांततेसाठी हा दोन आठवड्यांचा कालावधी अत्यंत कळीचा ठरणार असून, संपूर्ण जगाचे लक्ष आता इस्लामाबादमधील चर्चेकडे लागले आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
10:30 08-04-2026
