लांजा (रत्नागिरी): रत्नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्याच्या पूर्व भागातील पालू परिसर पुन्हा एकदा तीव्र पाणीटंचाईच्या (Water Scarcity) विळख्यात सापडला आहे. रणरणते ऊन, झपाट्याने आटत चाललेले पाण्याचे मुख्य स्त्रोत आणि मर्यादित पाणीपुरवठा यामुळे पालू, हुंबरवणे आणि चिंचुर्टी या गावांतील नागरिकांचे जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले असून ग्रामस्थांना पाण्यासाठी अक्षरशः मैलोन्मैल वणवण करावी लागत आहे.
दरम्यान, या कायमस्वरूपी समस्येवर मात करण्यासाठी प्रशासनाने अखेर ‘पालू धरण प्रकल्पाच्या’ (Palu Dam Project) कामाला सुरुवात केल्याने नागरिकांना भविष्यात मोठा दिलासा मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
एक दिवसाआड पाणीपुरवठा; खाजगी टँकरचा आधार!
टंचाईग्रस्त पालू गावाला गेल्या दोन महिन्यांपासून ‘जलजीवन मिशन’च्या (Jal Jeevan Mission) विहिरीतून एक दिवसाआड पाणीपुरवठा करण्याची वेळ ग्रामपंचायतीवर आली आहे. हीच विहीर सध्या संपूर्ण गावाचा मुख्य आधार आहे. हुंबरवणे आणि चिंचुर्टी येथेही परिस्थिती गंभीर असून तेथे ‘माचाळ’ येथून ग्रॅव्हिटीद्वारे पाणी आणून पुरवठा केला जात आहे.
मात्र, हा पाणीपुरवठा अपुरा पडत असल्याने नागरिकांना दूरवरच्या जलसाठ्यांवर किंवा तळी प्रकल्पावर धाव घ्यावी लागत आहे. तर काही ग्रामस्थ स्वतःच्या खिशाला कात्री लावून खाजगी टँकर किंवा वाहनांद्वारे पाणी विकत आणत आहेत.
डोंगराळ भौगोलिक परिस्थिती ठरतेय मुख्य कारण
सह्याद्रीच्या पायथ्याशी असलेल्या दुर्गम आणि डोंगराळ भौगोलिक परिस्थितीमुळे या भागात डिसेंबर-जनवारी महिन्यापासूनच नैसर्गिक जलसाठे आटायला सुरुवात होते. लांजा तालुक्यातील चिंचुर्टी, हुंबरवणे, पालू, कोचरी, केळवली, बोरीवले, हर्दखळे, हसोळ, गोविळ आणि धावडेवाडी या गावांना दरवर्षी एप्रिल आणि मे महिन्यात भीषण टंचाईचा सामना करावा लागतो. यावर्षी उन्हाच्या तीव्रतेमुळे पाणी टंचाई अधिक गडद झाली असून उपलब्ध पाण्याच्या गुणवत्तेबाबतही नागरिकांमधून शंका उपस्थित केल्या जात आहेत.
पालू धरण प्रकल्पाचे काम सुरू; २,२४४ दशलक्ष लीटर पाणीसाठ्याचे नियोजन!
या भागातील पाणीप्रश्न कायमचा मिटवण्यासाठी पालू परिसरात धरण अथवा पाझर तलाव उभारण्याची मागणी ग्रामस्थांकडून अनेक वर्षांपासून होत होती. अखेर या मागणीला यश आले असून लघु पाटबंधारे विभागाने (Minor Irrigation Department) पालू धरण प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात केली आहे. काही महिन्यांपूर्वीच या धरणाचे भूमिपूजन आमदार किरण सामंत यांच्या हस्ते पार पडले होते.
धरण प्रकल्पाची वैशिष्ट्ये:
- एकूण पाणीसाठा: २२४४.१५ दशलक्ष लीटर पाणी साठवण्याची क्षमता असेल.
- सिंचन क्षेत्र: या धरणामुळे सुमारे १४७ हेक्टर जमीन क्षेत्र ओलिताखाली येणार आहे.
- वितरण व्यवस्था: बंदिस्त कालव्यांद्वारे (Closed Canals) पालू परिसरातील सर्व गावांना थेट शुद्ध पाणीपुरवठा केला जाईल.
- कालमर्यादा: लघु पाटबंधारे विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, हे धरण येत्या ४ ते ५ वर्षांत पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. मात्र, तोपर्यंत पुढील काही वर्षे ग्रामस्थांची ही पाण्यासाठीची संघर्षयात्रा सुरूच राहणार आहे.
गेल्या ५ वर्षांतील उपाययोजनांमुळे लांजात टंचाईचे प्रमाण घटले
लघु पाटबंधारे विभाग आणि प्रशासकीय आकडेवारीनुसार, संपूर्ण लांजा तालुक्याचा विचार केल्यास यंदा पाणी टंचाईचे एकूण प्रमाण गतवर्षीपेक्षा कमी झाले आहे. गेल्या ५ वर्षांत ‘जलयुक्त शिवार’ आणि ‘जलस्वराज्य’ योजनेंतर्गत टंचाईग्रस्त भागांमध्ये २५ पेक्षा जास्त नवीन विहिरी बांधण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे तालुक्यात सर्वत्र तीव्र टंचाई नसली, तरी डोंगराळ व दऱ्याखोऱ्यांतील गावांचा प्रश्न मात्र प्रशासनासाठी अद्यापही मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. या दुर्गम भागातील नागरिकांची पाण्यासाठीची दमछाक आता मान्सूनचा पाऊस पडल्यावरच थांबणार आहे.
प्रकरणाचे ठळक मुद्दे (Quick Highlights):
- प्रभावित गावे: पालू, चिंचुर्टी, हुंबरवणे, धावडेवाडी (लांजा तालुका).
- तात्पुरती सोय: जलजीवन विहिरीद्वारे गावाला एक दिवसाआड पाणीपुरवठा.
- कायमस्वरूपी तोडगा: पालू धरण प्रकल्पाचे काम सुरू; आ. किरण सामंत यांच्या हस्ते झाले होते भूमिपूजन.
- प्रकल्पाचा खर्च व क्षमता: २२४४.१५ दशलक्ष लीटर क्षमता, ४ ते ५ वर्षांत काम पूर्ण होणार.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
11:35 27-05-2026
