ग्रामीण भागातील बालकाला मिळाले नवजीवन; अत्यंत गुंतागुंतीची शस्त्रक्रिया पूर्णपणे मोफत, शासकीय रुग्णालयाच्या वैद्यकीय सेवांवर वाढला विश्वास
रत्नागिरी : Branchial Cyst Surgery क्षेत्रात रत्नागिरी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयाने महत्त्वपूर्ण यश मिळवत ग्रामीण भागातील पाच वर्षीय बालकावर ब्रँकियल सिस्ट (Branchial Cyst) या दुर्मिळ जन्मजात विकाराची अत्यंत गुंतागुंतीची शस्त्रक्रिया प्रथमच यशस्वीरीत्या केली आहे. कान-नाक-घसा (ENT) विभागाच्या प्रमुख डॉ. सुनिता बागे यांनी आधुनिक शस्त्रक्रिया तंत्राचा वापर करून ही शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पार पाडली. सध्या बालकाची प्रकृती उत्तम असून, या यशामुळे कोकणातील ग्रामीण रुग्णांसाठी मोठा दिलासा निर्माण झाला आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- रत्नागिरी शासकीय रुग्णालयात प्रथमच ब्रँकियल सिस्टवरील गुंतागुंतीची शस्त्रक्रिया.
- ग्रामीण भागातील ५ वर्षीय बालकावर यशस्वी उपचार.
- ईएनटी विभागाच्या प्रमुख डॉ. सुनिता बागे यांनी केली शस्त्रक्रिया.
- महत्त्वाच्या रक्तवाहिन्या व मज्जातंतूंच्या जवळील शस्त्रक्रिया कौशल्याने पूर्ण.
- संपूर्ण उपचार नि:शुल्क; कुटुंबावर आर्थिक भार नाही.
- भूलतज्ज्ञ डॉ. जमशीर शेख व डॉ. प्रियांका साळुंखे यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान.
- अधिष्ठाता डॉ. जयप्रकाश रामानंद यांनी वैद्यकीय पथकाचे अभिनंदन केले.
ब्रँकियल सिस्ट म्हणजे नेमके काय?
ब्रँकियल सिस्ट हा जन्मजात विकार असून, गर्भावस्थेदरम्यान मानेतील ऊतींची वाढ पूर्ण न झाल्यास हा विकार निर्माण होतो. सुरुवातीला तो साधा वाटला तरी वेळेवर उपचार न झाल्यास वारंवार संसर्ग होणे, सूज येणे आणि इतर गंभीर गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. या विकारावर कायमस्वरूपी उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया असून, ती अत्यंत कौशल्याची मानली जाते.
शस्त्रक्रिया का होती आव्हानात्मक?
डॉ. सुनिता बागे यांनी सांगितले की, ब्रँकियल सिस्ट काढण्याची शस्त्रक्रिया मानेतील महत्त्वाच्या रक्तवाहिन्या आणि हायपोग्लोसल (Hypoglossal), व्हॅगस (Vagus) व फेशिअल (Facial) मज्जातंतूंच्या अगदी जवळ केली जाते. त्यामुळे शस्त्रक्रियेदरम्यान या मज्जातंतूंना इजा होण्याचा धोका कायम असतो.
अशा दुखापतीमुळे रुग्णाच्या जीभेच्या हालचाली, चेहऱ्याचे स्नायू, गिळण्याची क्षमता तसेच मानेच्या स्नायूंच्या कार्यावर परिणाम होऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये चेहरा किंवा जीभेचा तात्पुरता अथवा कायमस्वरूपी पक्षाघात होण्याचीही शक्यता असते.
अचूक नियोजनामुळे शस्त्रक्रिया यशस्वी
या शस्त्रक्रियेत सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे संपूर्ण सिस्ट शरीरातून पूर्णपणे काढणे. सिस्टचा एखादा भाग शरीरात राहिल्यास आजार पुन्हा उद्भवू शकतो. त्यामुळे अत्यंत सूक्ष्म नियोजन, आधुनिक शस्त्रक्रिया तंत्र आणि वैद्यकीय कौशल्याच्या आधारे डॉ. सुनिता बागे यांनी संपूर्ण ब्रँकियल सिस्ट सुरक्षितपणे काढून टाकली.
शस्त्रक्रियेनंतर बालकाची प्रकृती झपाट्याने सुधारली असून, तो लवकरच पूर्णपणे बरा होऊन नियमित आयुष्य जगू शकेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
आईच्या मनातील भीती दूर झाली
दुर्मिळ आणि गुंतागुंतीच्या आजारामुळे बालकाच्या आईच्या मनात मोठी भीती निर्माण झाली होती. मात्र, डॉ. सुनिता बागे यांनी शस्त्रक्रियेपूर्वी उपचार प्रक्रियेची सविस्तर माहिती देत कुटुंबीयांचे समुपदेशन केले आणि त्यांना धीर दिला.
शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्यानंतर बालक सुरक्षित असल्याचे पाहून कुटुंबीयांनी डॉ. बागे आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथकाचे मनापासून आभार मानले.
एक रुपयाही खर्च न होता उपचार
या उपचाराचा सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे गरीब व गरजू कुटुंबाला कोणताही आर्थिक भार सहन करावा लागला नाही. शासकीय रुग्णालयात संपूर्ण उपचार प्रक्रिया शासकीय योजनांच्या माध्यमातून पूर्णपणे नि:शुल्क पार पडली.
यामुळे मोठ्या शहरातील खासगी रुग्णालयात लाखो रुपयांचा खर्च होण्याची शक्यता असलेला उपचार रत्नागिरीतच मोफत उपलब्ध झाल्याने ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी शासकीय आरोग्य व्यवस्थेवरील विश्वास अधिक दृढ झाला आहे.
संपूर्ण वैद्यकीय पथकाचे योगदान
या शस्त्रक्रियेत भूलतज्ज्ञ डॉ. जमशीर शेख आणि डॉ. प्रियांका साळुंखे यांनी महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळली. तसेच बालरोग विभागातील परिचारिकांनी शस्त्रक्रियेनंतर बालकाची योग्य काळजी घेतली.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयाचे अधिष्ठाता डॉ. जयप्रकाश रामानंद यांनी या उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल डॉ. सुनिता बागे आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथकाचे अभिनंदन केले. त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे उपचार प्रक्रिया अधिक प्रभावीपणे पार पडल्याचे डॉ. बागे यांनी नमूद केले. तसेच वैद्यकीय अधीक्षक तथा स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. सांगवीकर यांनीही डॉ. बागे यांच्या कार्याचे कौतुक केले.
ग्रामीण आरोग्य सेवेसाठी महत्त्वाचा टप्पा
यापूर्वी अशा प्रकारच्या गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रियांसाठी रुग्णांना मुंबई, पुणे किंवा इतर मोठ्या शहरांमध्ये जावे लागत असे. मात्र आता रत्नागिरी शासकीय रुग्णालयातच अत्याधुनिक सुविधा, अनुभवी तज्ज्ञ डॉक्टर आणि सक्षम वैद्यकीय पथकाच्या माध्यमातून अशा जटिल शस्त्रक्रिया यशस्वी होत असल्याचे या घटनेतून सिद्ध झाले आहे.
या यशामुळे केवळ रत्नागिरीच नव्हे, तर संपूर्ण कोकण आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांना स्थानिक पातळीवर उच्च दर्जाची आरोग्यसेवा उपलब्ध होत असल्याचा विश्वास अधिक बळकट झाला आहे.
