मुंबई: जागतिक बाजारपेठेतील घडामोडी आणि भूराजकीय तणावाचा मोठा फटका भारतीय चलनाला बसला आहे. गुरुवारी अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपया ७ पैशांनी घसरून ९५.७३ या आतापर्यंतच्या सर्वात नीचांकी पातळीवर स्थिरावला. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीमुळे रुपयावरील दबाव सातत्याने वाढत आहे.
दिवसभरातील चढ-उतार
आंतरबँक विदेशी चलन बाजारात रुपयाची सुरुवातच ९५.७४ अशा कमकुवत पातळीवर झाली होती. व्यवहारादरम्यान रुपयाने ९५.६१ ते ९५.९६ या सर्वकालीन नीचांकी स्तराला स्पर्श केला. बुधवारी रुपया ९५.६६ वर बंद झाला होता. गेल्या वर्षभरात रुपयाच्या मूल्यात ६ टक्क्यांहून अधिक घसरण झाली असून, आशियातील सर्वाधिक घसरण झालेल्या चलनांमध्ये रुपयाचा समावेश झाला आहे.
रुपया घसरण्यामागील प्रमुख कारणे
तज्ज्ञांच्या मते, रुपयाच्या या घसरणीला अनेक जागतिक घटक कारणीभूत आहेत:
- पश्चिम आशियातील संघर्ष: इस्रायल-इराण आणि अमेरिका-इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या तेल पुरवठ्यात अडथळे येत आहेत. यामुळे भारताची कच्च्या तेलाची आयात महागली आहे.
- मजबूत डॉलर: अमेरिकेतील महागाईमुळे फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरात कपात करण्याची शक्यता धूसर झाली आहे, परिणामी डॉलर इंडेक्स ९८.५१ वर मजबूत झाला आहे.
- परदेशी गुंतवणूकदारांची माघार: परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FII) भारतीय बाजारातून भांडवल काढून घेण्यास सुरुवात केली आहे. बुधवारीच ४,७०३.१५ कोटी रुपयांच्या शेअर्सची विक्री झाली.
- कच्च्या तेलाचा भडका: आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल १०६.१६ डॉलरवर पोहोचला आहे.
महागाईचा उच्चांक
इंधन आणि ऊर्जेच्या किमती वाढल्यामुळे एप्रिल महिन्यातील घाऊक महागाई दराने (WPI) ४२ महिन्यांचा उच्चांक गाठला आहे. घाऊक महागाईचा दर आता ८.३ टक्क्यांवर पोहोचला आहे, जो मार्चमध्ये ३.८८ टक्के होता. महागाईतील ही वाढ सर्वसामान्यांच्या खिशाला कात्री लावणारी ठरू शकते.
शेअर बाजारात मात्र ‘नंदादीप’
रुपयाची घसरण सुरू असतानाही देशांतर्गत शेअर बाजारात मात्र तेजी पाहायला मिळाली. सेन्सेक्स ७८९.७४ अंकांनी वधारून ७५,३९८.७२ वर बंद झाला, तर निफ्टी २७७ अंकांच्या वाढीसह २३,६८९.६० वर स्थिरावला.
पुढील वाटचाल काय?
रिझर्व्ह बँकेचा (RBI) हस्तक्षेप आणि सोने-चांदीवरील आयात शुल्कातील वाढ यामुळे रुपयाला काही प्रमाणात आधार मिळू शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, येणाऱ्या काळात डॉलर-रुपया विनिमय दर ९५.५० ते ९६.१० या मर्यादेत राहण्याची शक्यता आहे.
