खेड: पावसाळा जवळ आला की संपूर्ण कोकणात घराघरांत ‘आगोट’ची म्हणजेच पावसाळ्याची पूर्वतयारी करण्याची लगबग सुरू होते. पावसाळ्यात समुद्रातील मासेमारी पूर्णपणे बंद राहत असल्याने, वर्षभराची चव जपण्यासाठी सुकी मासळी साठवण्याची परंपरा कोकणी माणसाने आजही मनापासून जपली आहे. मात्र, यंदा हीच पारंपरिक चव चाखणे सर्वसामान्यांसाठी अत्यंत कठीण झाले आहे. एलईडी मच्छीमारी, मासळी उत्पादनातील घट आणि जागतिक इंधन संकटामुळे सुक्या मासळीचे दर यंदा गगनाला भिडले आहेत.
सुक्या मासळी बाजारात गर्दी; पण खरेदीवर मर्यादा
खेड परिसरातील सुक्या मासळी बाजारात सध्या पावसाळ्यापूर्वीची बेगमी करण्यासाठी महिलांची मोठी गर्दी पाहायला मिळत आहे. मात्र, बाजारात पाऊल टाकताच सुक्या मासळीचे दर ऐकून ग्राहकांचे डोळे पांढरे होत आहेत. अनेक ग्राहक दर वाढल्यामुळे हवी तितकी खरेदी न करता हात आखडता घेत आहेत. “माल आधीच महाग मिळत असल्याने आम्हालाही तो चढ्या दराने विकावा लागतोय. ग्राहक पूर्वीसारखी मोठ्या प्रमाणात खरेदी करत नसल्याने व्यवसायावर मोठा परिणाम झाला आहे,” अशी खंत विक्रेत्या महिलांनी व्यक्त केली आहे.
यंदाचे विक्रमी दर (प्रति किलो):
गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा सुक्या मासळीच्या दरांमध्ये ३० ते ४० टक्क्यांनी मोठी वाढ झाली आहे. खेड बाजारातील सध्याचे प्रति किलोचे भाव खालीलप्रमाणे आहेत:
- सोडे: १००० रुपये
- बगी: ६०० रुपये
- बोंबील: ४०० रुपये
- आंबड काड: ४०० रुपये
- चेवनी: ३०० रुपये
- ढोमा: २०० रुपये
- कोलिम: २०० रुपये
सुक्या मासळीचे दर अचानक का वाढले?
सुक्या मासळीचा बाजार एवढा कशामुळे तापला आहे, यामागची प्रमुख तीन कारणे समोर आली आहेत:
१. एलईडी मच्छीमारीचा फटका: मोठ्या नौकांद्वारे (ट्रॉलर्स) बेकायदेशीरपणे केल्या जाणाऱ्या एलईडी लाईट मच्छीमारीमुळे पारंपरिक छोट्या मच्छीमारांच्या जाळ्यात मासळी येण्याचे प्रमाण कमालीचे घटले आहे. समुद्रातून मासळीच कमी मिळत असल्याने सुकवण्यासाठी लागणारा कच्चा माल अपुरा पडत आहे. २. जागतिक युद्धजन्य परिस्थिती व इंधन संकट: आखाती देशांमधील युद्धामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात इंधनाचा तुटवडा निर्माण झाला असून डिझेलचे दर वाढले आहेत. नौका समुद्रात नेण्याचा डिझेलचा खर्च वाढल्याने मच्छीमारांचे आर्थिक गणित कोलमडले आहे. ३. वाढलेला उत्पादन खर्च: डिझेलसोबतच बर्फ, मासेमारीच्या जाळ्यांची दुरुस्ती आणि मजुरीच्या दरात झालेली वाढ यामुळे मासळी मिळवणे आणि ती सुकवणे अतिशय महाग झाले आहे.
पारंपरिक मच्छीमार संकटात; ताटातून सुकी मासळी गायब होण्याची भीती
कोकणातील ग्रामीण भागात आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबात पावसाळ्याच्या चार महिन्यांत सुकी मासळी हा जेवणाचा अविभाज्य भाग असतो. मात्र, सोडे आणि बगी यांसारख्या आवडीच्या मासळीचे दर आता थेट सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर गेले आहेत.
या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी पारंपरिक मच्छीमार समाजाने आता ‘एलईडी मच्छीमारीवर’ कडक कायदेशीर नियंत्रण आणण्याची आणि मच्छीमारांना इंधन दरात विशेष सवलत देण्याची मागणी शासनाकडे केली आहे. सरकारने यावर वेळेत तोडगा काढला नाही, तर भविष्यात कोकणी माणसाच्या ताटातून सुकी मासळी कायमची गायब होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
बाजारपेठेचा संक्षिप्त आढावा (Quick Look):
- प्रमुख समस्या: सुक्या मासळीच्या दरात ३० ते ४० टक्क्यांची वाढ.
- सर्वात महाग मासळी: सोडे (१००० रुपये प्रति किलो).
- प्रमुख कारणे: अवैध एलईडी मासेमारी आणि डिझेलची दरवाढ.
- परिणाम: कोकणी माणसाच्या बजेटला मोठी कात्री.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
16:14 19-05-2026
