राज्यातील हजारो कलाकारांना मोठा दिलासा; सांस्कृतिक कार्य मंत्री आशिष शेलार यांची विधानसभेत घोषणा, पुढील १५ दिवसांत अंमलबजावणी
बातमी:
रत्नागिरी: Dashavatar Art Grant अर्थात दशावतार कला अनुदानाच्या संदर्भात राज्य सरकारने आज एक ऐतिहासिक आणि अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. कोकणची अस्मिता असलेल्या आणि महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा मानबिंदू मानल्या जाणाऱ्या पारंपरिक ‘दशावतार’ कलेसह राज्यातील सर्व लोककलांच्या शासकीय अनुदानात थेट दुप्पट वाढ करण्याची घोषणा सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी विधानसभेत केली. आतापर्यंत या लोककलांसाठी २ कोटी २२ लाख रुपये असलेले वार्षिक अनुदान आता थेट ४ कोटी ४० लाख रुपयांपर्यंत वाढविण्यात आले असून, याचा थेट फायदा कोकणसह संपूर्ण महाराष्ट्रातील हजारो भूमिपुत्र आणि लोककलावंतांना होणार आहे. विधानसभेत उपस्थित करण्यात आलेल्या एका लक्षवेधी सूचनेला उत्तर देताना मंत्र्यांनी ही महत्त्वपूर्ण घोषणा केली.
आमदार निलेश राणे यांनी विधानसभेत लक्षवेधी सूचनेच्या माध्यमातून दशावतारी कलाकारांच्या प्रदीर्घ काळापासून प्रलंबित असलेल्या अत्यंत गंभीर समस्या मांडल्या होत्या आणि या विषयाकडे सरकारचे विशेष लक्ष वेधले होते. कलाकारांच्या या हक्काच्या मागणीवर सकारात्मक भूमिका घेत मंत्री ॲड. शेलार यांनी स्पष्ट केले की, वाढीव अनुदानाचा हा लाभ कोणत्याही मध्यस्थांशिवाय थेट कलाकारांपर्यंत पोहोचवला जाईल. नव्या नियमांनुसार, मंजूर निधीपैकी ५० टक्के रक्कम थेट कलाकारांच्या वैयक्तिक बँक खात्यात जमा केली जाईल, तर उर्वरित ५० टक्के रक्कम कलापथक चालकांना वितरित केली जाणार आहे. यामुळे लोककला क्षेत्रात चालणारी मध्यस्थांची साखळी मोडीत निघणार असून गरजू घटकाला न्याय मिळणार आहे. या ऐतिहासिक निर्णयाची अधिकृत अंमलबजावणी पुढील १५ दिवसांत शासन निर्णयाद्वारे (GR) केली जाईल, अशी ग्वाही देखील त्यांनी दिली.
पारंपरिक लोककला जिवंत ठेवणाऱ्या कलाकारांचे संस्थात्मक सक्षमीकरण करण्यासाठी सरकारने जिल्हास्तरावर एक व्यापक मोहीम राबवण्याचे निश्चित केले आहे. या विशेष मोहिमेअंतर्गत राज्यातील सर्व सक्रिय दशावतारी आणि लोककलावंतांची अधिकृत नोंदणी केली जाईल आणि त्यांना राज्य सरकारकडून अधिकृत ओळखपत्रे (ID Cards) बहाल केली जातील. इतकेच नव्हे तर, कलाकारांच्या विविध मागण्यांवर कायमस्वरूपी व योग्य निर्णय घेण्यासाठी राज्य पातळीवर एक उच्चस्तरीय समिती गठित करण्यात आली असून, या समितीत शासन अधिकाऱ्यांसोबतच अनेक तज्ज्ञ आणि अनुभवी कलावंतांचा समावेश करण्यात आला आहे, ज्यामुळे धोरण निर्मितीत कलाकारांचा थेट सहभाग सुनिश्चित होईल.
सांस्कृतिक कार्य विभागाने केवळ आर्थिक मदत न थांबवता, या लोककलांना व्यापक जनमानसात पोहोचवण्यासाठी आणि पुढील पिढीपर्यंत रुजवण्यासाठी विशेष महोत्सवांचे आयोजन करण्याचे जाहीर केले आहे. यामध्ये मुख्यत्वे दशावतार महोत्सवासोबतच भारूड, शंकासूर आणि शक्तीतुरा यांसारख्या महाराष्ट्राच्या मातीतील अस्सल लोककलांना प्रोत्साहन देण्यासाठी राज्यभरात शासकीय स्तरावर विविध महोत्सवांचे आयोजन केले जाईल. यासोबतच, राज्यातील वृद्ध कलावंतांसाठी असलेल्या ‘राजर्षी शाहू महाराज वृद्ध कलाकार मानधन योजने’मध्ये आता दशावतारी कलाकारांचा देखील समावेश करण्याचे स्पष्ट आश्वासन मंत्र्यांनी दिले आहे, ज्यामुळे वयोवृद्ध कलावंतांना हक्काचे सामाजिक सुरक्षिततेचे कवच लाभणार आहे.
दुसरीकडे, लोकपरंपरेचे पावित्र्य राखण्यासाठी सरकार अत्यंत कडक पावले उचलत असल्याचे या वेळी दिसून आले. ‘देव खेळ’ या वेब सिरीजमध्ये महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेचा आणि धार्मिक भावनांचा विपर्यास केल्याच्या तक्रारींची गंभीर दखल सांस्कृतिक कार्य मंत्र्यांनी घेतली आहे. या प्रकरणाची चौकशी करून संबंधितांवर कडक पोलीस कारवाई करण्याचे थेट निर्देश प्रशासनाला देण्यात आले आहेत. “आपल्या समृद्ध लोककलांचा आणि सांस्कृतिक वारशाचा मान राखणे हे आपल्या सर्वांचे आद्य कर्तव्य आहे; त्यामुळे आपल्या धार्मिक आणि पारंपरिक वारशाशी खेळणाऱ्यांची गय केली जाणार नाही आणि त्यांना सोडणार नाही,” असा सज्जड इशारा ॲड. आशिष शेलार यांनी दिला. सरकारच्या या सर्वांगीण आणि ऐतिहासिक निर्णयांमुळे कोकणच्या सांस्कृतिक पटलावर आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले असून लोककला क्षेत्राला खऱ्या अर्थाने नवीन संजीवनी मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
11:27 09-07-2026
