१ मार्च २०२७ रोजी मध्यरात्री १२ वाजता असणार संदर्भाची मुख्य वेळ; केंद्र सरकारकडून अधिकृत अधिसूचना जारी
देशभरात २०२७ मध्ये होणाऱ्या बहुप्रतिक्षित जनगणनेचे अधिकृत वेळापत्रक India Census schedule अखेर जाहीर करण्यात आले आहे। केंद्र सरकारने २५ जानेवारी ते २८ फेब्रुवारी २०२७ या कालावधीत ही जनगणना पूर्ण करण्याची घोषणा केली आहे। भारताचे जनगणना आयुक्त मृत्युंजय कुमार नारायण यांनी जारी केलेल्या अधिकृत अधिसूचनेनुसार, या जनगणनेसाठी १ मार्च २०२७ रोजी मध्यरात्री १२ वाजताची वेळ ही संदर्भ तारीख (Reference Date) म्हणून निश्चित करण्यात आली आहे। कोरोना महामारीमुळे गेल्या काही वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या या प्रक्रियेला आता गती मिळणार आहे।
बर्फाच्छादित आणि निवडणूक प्रभावित प्रदेश वगळून प्रक्रिया; १० जानेवारीपासून ऑनलाइन स्वयं-नोंदणी
या अधिसूचनेनुसार, मणिपूर (पुढील घोषणेपर्यंत), गोवा, उत्तर प्रदेश, पंजाब, उत्तराखंड, लडाख, हिमाचल प्रदेश आणि जम्मू व काश्मीर या राज्यांमधील बर्फाच्छादित भाग वगळता इतर सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये २५ जानेवारी ते २८ फेब्रुवारी २०२७ दरम्यान जनगणना पार पडेल। बर्फाच्छादित व निवडणुकीचा प्रभाव असलेल्या क्षेत्रांमधील जनगणनेच्या तारखा स्वतंत्रपणे जाहीर केल्या जातील।
विशेष म्हणजे, मुख्य जनगणनेच्या आधी नागरिकांना स्वतःची माहिती नोंदवण्यासाठी सरकार १० जानेवारी ते २४ जानेवारी २०२७ या कालावधीत एक विशेष ऑनलाइन पोर्टल सुरू करणार आहे। यानंतर माहितीची अंतिम जुळवणी, पुनरावलोकन आणि दुरुस्ती करण्यासाठी १ मार्च ते ५ मार्च २०२७ दरम्यान पुनरावलोकन फेरी (Revision Round) आयोजित केली जाईल।
राजकीय आरोप-प्रत्यारोप आणि पार्श्वभूमी
ही अधिसूचना अशा वेळी समोर आली आहे, जेव्हा काँग्रेस पक्षाने केंद्र सरकारवर गंभीर आरोप केले आहेत। केंद्र सरकार २०२७ ची जनगणना नागरिकत्व निश्चित करण्याच्या हेतूने करत असून ते बेकायदेशीर असल्याचा दावा काँग्रेसने केला होता। काँग्रेस सरचिटणीस जयराम रमेश यांनी सोशल मीडियावरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शाह यांच्यावर टीका केली होती।
दरम्यान, यापूर्वी देशात २०११ मध्ये दोन टप्प्यांत यशस्वीपणे जनगणना झाली होती। नियमानुसार २०२१ मध्ये होणारी जनगणना कोरोना महामारीच्या संकटामुळे अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलावी लागली होती। आता केंद्र सरकारने India Census schedule अधिकृतपणे जाहीर केल्यामुळे या राष्ट्रीय प्रक्रियेचा मार्ग पूर्णपणे मोकळा झाला आहे।
