नवी दिल्ली: देशात वाढत्या सायबर फसवणुकीच्या घटनांवर आळा घालण्यासाठी WhatsApp ने एक मोठी आणि महत्त्वपूर्ण कारवाई केली आहे. ‘डिजिटल अरेस्ट’ (Digital Arrest) नावाच्या धोकादायक स्कॅममध्ये सहभागी असलेल्या ९,४०० हून अधिक संशयास्पद WhatsApp अकाउंट्सवर कंपनीने बंदी घातली आहे. ही कारवाई जानेवारी २०२६ पासून पुढील १२ आठवड्यांच्या कालावधीत करण्यात आली असून, याची माहिती सर्वोच्च न्यायालयात सादर करण्यात आली आहे.
‘डिजिटल अरेस्ट’ स्कॅम म्हणजे काय?
हा एक अत्यंत भीतीदायक फसवणुकीचा प्रकार आहे. यामध्ये सायबर भामटे स्वतःला पोलीस, सीबीआय किंवा सरकारी अधिकारी असल्याचे भासवतात. त्यानंतर फोन किंवा मेसेजद्वारे पीडित व्यक्तीवर ‘मनी लॉन्डरिंग’, ‘ड्रग्ज तस्करी’ किंवा ‘सायबर गुन्हा’ केल्याचे खोटे आरोप केले जातात.
- भितीचे वातावरण: पीडित व्यक्तीला घाबरवण्यासाठी त्यांना अनेक तास व्हिडिओ कॉलवर ठेवले जाते आणि कोणाशीही संपर्क साधू दिला जात नाही.
- कायदेशीर सत्य: लक्षात ठेवा, ‘डिजिटल अरेस्ट’ नावाचा कोणताही कायदेशीर प्रकार भारतीय कायद्यात अस्तित्वात नाही. ही केवळ भीती दाखवून पैसे उकळण्याची एक युक्ती आहे.
फसवणुकीची पद्धत
सायबर भामटे अत्यंत सुनियोजित पद्धतीने नागरिकांना लुटतात: १. भीती: सुरुवातीला गंभीर गुन्ह्यांची भीती घातली जाते. २. माहिती चोरी: त्यानंतर [Aadhaar Redacted], बँक तपशील, किंवा ओटीपी (OTP) मागितले जातात. ३. पैसे उकळणे: “केस मिटवण्यासाठी” किंवा दंड भरण्याच्या नावाखाली पैसे ट्रान्सफर करण्यास भाग पाडले जाते.
आंतरराष्ट्रीय नेटवर्कचा पर्दाफाश
चौकशीदरम्यान असे दिसून आले की, या स्कॅमशी संबंधित अनेक खाती ही दक्षिण-पूर्व आशियातील देशांमधून, विशेषतः कंबोडियातून चालवली जात होती. या मोहिमेत WhatsApp ने ‘इंडियन सायबर क्राईम कोआर्डिनेशन सेंटर’ (I4C), इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय आणि दूरसंचार विभागासोबत (DoT) समन्वय साधून काम केले. सुरुवातीला ३,८०० खाती संशयास्पद आढळली होती, मात्र तपास जसजसा वाढला, तसतसे ९,४०० हून अधिक खाती बंद करण्यात आली.
अशा स्कॅमपासून कसे सुरक्षित राहाल?
सर्वोच्च न्यायालयानेही या प्रकारावर चिंता व्यक्त केली आहे. फसवणुकीपासून वाचण्यासाठी खालील खबरदारी घ्या:
- घाबरू नका: अटक करण्याची धमकी देणारे कॉल आल्यास घाबरू नका. कोणतीही पोलीस यंत्रणा फोनवर अटक करत नाही.
- माहिती शेअर करू नका: [Aadhaar Redacted] क्रमांक, बँक डिटेल्स किंवा ओटीपी अनोळखी व्यक्तीसोबत कधीही शेअर करू नका.
- पडताळणी करा: कोणत्याही अधिकाऱ्याच्या नावाने कॉल आल्यास, जवळच्या पोलीस ठाण्यात जाऊन किंवा अधिकृत वेबसाइटवरून माहितीची खात्री करा.
- तक्रार करा: अशा प्रकारचा कॉल आल्यास त्वरित सायबर क्राईम हेल्पलाइन १९३० (1930) वर तक्रार नोंदवा.
- कुटुंबाला सांगा: कोणत्याही संशयास्पद घटनेची माहिती त्वरित आपल्या कुटुंबाला किंवा विश्वासू व्यक्तीला द्या.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
17:15 29-04-2026
