पुणे: महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (MSBSHSE) नुकताच दहावीचा निकाल जाहीर केला. यंदा राज्याचा एकूण निकाल ९२.०९ टक्के लागला असून, गतवर्षीच्या तुलनेत यात २.०१ टक्क्यांनी घट झाली आहे. मात्र, या निकालातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे मराठी विषयाचा निकाल. एकीकडे मराठीला ‘अभिजात भाषे’चा दर्जा मिळाल्याचा आनंद साजरा होत असताना, दुसरीकडे तब्बल ८०,८०३ विद्यार्थी मराठी विषयात नापास झाल्याचे समोर आले आहे.
पहिली भाषा मराठी: निकालाची आकडेवारी काय सांगते?
फेब्रुवारी-मार्चमध्ये झालेल्या दहावीच्या परीक्षेसाठी एकूण १५ लाख ४२ हजार ४७२ विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली होती. त्यापैकी १० लाख ८७ हजार ६९९ विद्यार्थ्यांनी ‘मराठी’ ही आपली पहिली भाषा म्हणून निवडली होती. यातील १० लाख ०६ हजार ८९६ विद्यार्थी उत्तीर्ण झाले असून, मराठीचा निकाल ९२.५७ टक्के लागला आहे. याचाच अर्थ, राज्यात राहून आणि राज्य बोर्डाची परीक्षा देऊनही ८०,८०३ विद्यार्थ्यांना मराठीचे पेपर उत्तीर्ण करता आले नाहीत.
दुसरी आणि तिसरी भाषा म्हणून मराठीची कामगिरी
ज्या विद्यार्थ्यांनी मराठीला दुसरी किंवा तिसरी भाषा म्हणून निवडले होते, त्यांची कामगिरी तुलनेने चांगली आहे. ४ लाख १३ हजार ९१७ विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली होती, त्यापैकी ४ लाख १७६ विद्यार्थी उत्तीर्ण झाले. या गटाचा निकाल ९६.६८ टक्के लागला आहे, तरीही येथेही १३ हजार ७४१ विद्यार्थी अनुत्तीर्ण झाले आहेत.
इतर भाषांच्या तुलनेत मराठी कुठे आहे?
निकालाचे विश्लेषण केल्यास असे दिसते की, इंग्रजी प्रथम भाषा म्हणून निवडलेल्या विद्यार्थ्यांचा निकाल ९७.८८ टक्के लागला आहे, जो मराठीपेक्षा जास्त आहे. सर्वात कमी निकाल हिंदी भाषेचा (८९.६९%) लागला आहे.
प्रथम भाषा विषयनिहाय निकाल तक्ता:
| भाषा | प्रविष्ट विद्यार्थी | उत्तीर्ण विद्यार्थी | टक्केवारी |
|---|---|---|---|
| मराठी | १०,८७,६९९ | १०,०६,८९६ | ९२.५७% |
| इंग्रजी | ३,६५,२०३ | ३,५७,४४७ | ९७.८८% |
| हिंदी | ३६,१७६ | ३२,४४७ | ८९.६९% |
| उर्दू | ९२,४४२ | ८८,२५६ | ९५.४७% |
Export to Sheets
विशेष म्हणजे, तेलूगु, सिंधी आणि बंगाली या भाषा प्रथम भाषा म्हणून निवडणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या कमी असली, तरी त्यांचा निकाल १०० टक्के लागला आहे.
संस्कृत आणि इतर भाषांची सरशी
दुसरी आणि तिसरी भाषा म्हणून संस्कृतची निवड करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा निकाल ९९.२१ टक्के इतका नेत्रदीपक लागला आहे. पाली (९९.६२%) आणि अरबी (९९.५९%) या भाषांमध्येही विद्यार्थ्यांनी उत्तम यश संपादन केले आहे.
मराठी माणसांना विचार करायला लावणारी आकडेवारी
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळाल्यामुळे सर्वत्र उत्सवाचे वातावरण आहे. मात्र, शालेय स्तरावरच इतक्या मोठ्या संख्येने विद्यार्थी मायबोलीत नापास होणे, ही चिंतेची बाब आहे. पालकांचा इंग्रजी माध्यमांकडे वाढलेला कल आणि दैनंदिन व्यवहारातून कमी होत चाललेले शुद्ध मराठीचे वाचन-लेखन ही याची कारणे असू शकतात का? असा प्रश्न या निमित्ताने उपस्थित होत आहे.
राज्य मंडळाकडे मागील पाच वर्षांची भाषावार माहिती उपलब्ध नसल्याने, हा आलेख नेमका कधीपासून घसरत आहे, हे स्पष्ट होऊ शकले नाही. मात्र, यंदाचा निकाल मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी शिक्षण क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी एक धोक्याची घंटा मानली जात आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
13:40 09-05-2026
