Ratnagiri Bird Sanctuary Demand: रत्नागिरी जिल्ह्यातील वाढते तापमान, बेसुमार जंगलतोड आणि जैवविविधतेचा होणारा ऱ्हास रोखण्यासाठी चिपळूण येथील ‘हेल्प फाउंडेशन’ने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. रत्नागिरी जिल्ह्याची ‘पक्षी अभयारण्य’ (Bird Sanctuary) पर्यटनासाठी नवी ओळख निर्माण व्हावी, यासाठी शासकीय वन खात्याच्या जमीनक्षेत्रात वाढ करण्यात यावी, अशी मागणी संस्थेने निवेदनाद्वारे शासनाकडे केली आहे. यासंदर्भातील निवेदन वनमंत्री आणि वनसचिव यांना पाठवण्यात आले आहे.
वाढत्या तापमानावर व्यक्त केली चिंता
काही वर्षांपूर्वी रत्नागिरी जिल्ह्याचे सरासरी तापमान सुमारे ३५°C पर्यंत मर्यादित होते. मात्र, सतत होत असलेली जंगलतोड आणि निसर्गाचा बिघडलेला समतोल यामुळे सध्या हे तापमान ३८°C च्या पार पोहोचत आहे. या वाढत्या उकाड्याचा आणि मानवी हस्तक्षेपाचा गंभीर परिणाम स्थानिक जैवविविधतेवर आणि वन्यजीवांवर होत असल्याचे निवेदनात प्रकर्षाने नमूद करण्यात आले आहे.
२५० हून अधिक पक्षी प्रजातींचे वास्तव्य; देश-विदेशातून येतात अभ्यासक
रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर, खेड आणि चिपळूण हे तालुके पक्षी निरीक्षकांसाठी नंदनवन मानले जातात. या भागात २५० पेक्षा अधिक पक्ष्यांच्या प्रजाती आढळतात. यामध्ये:
- तिबोटी खंड्या (Oriental Dwarf Kingfisher)
- निळ्या कानाचा खंड्या (Blue-eared Kingfisher)
- महाधनेश (Great Hornbill)
- बेडूकतोंड्या (Ceylon Frogmouth)
यांसारख्या अत्यंत दुर्मिळ आणि वैशिष्ट्यपूर्ण पक्ष्यांचा समावेश आहे. या पक्ष्यांना पाहण्यासाठी देश-विदेशातील अभ्यासक आणि पर्यटक दरवर्षी कोकणात येतात. मात्र, जंगलतोडीमुळे आता पक्ष्यांचे स्थलांतर वाढू लागले असून त्यांचा नैसर्गिक अधिवास धोक्यात आला आहे.
जिल्ह्यात केवळ २ टक्केच शासकीय वनक्षेत्र
संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात सध्या केवळ २ टक्के शासकीय वनक्षेत्र आहे. उर्वरित बहुतांश जमीन खाजगी मालकीची आहे. या खाजगी जमिनींमधील मोठा भाग सध्या पडीक किंवा वापरात नाही. ही जमीन वन विकासासाठी उपलब्ध करून दिल्यास जिल्ह्यात मोठे ‘पक्षी अभयारण्य’ उभारण्यास गती मिळू शकते, असा पर्याय संस्थेने सुचवला आहे.
पक्षी अभयारण्याचे मुख्य हॉटस्पॉट्स आणि फायदे:
चिपळूणमधील वालोपे वनक्षेत्र, गणेश खिंड, दसपटी विभाग, तसेच संगमेश्वर तालुक्यातील शास्त्री नदी परिसर आणि मार्लेश्वर परिसरात पक्ष्यांचे मोठे वास्तव्य आहे. या भागात वनक्षेत्र वाढवल्यास खालील फायदे होतील:
- पर्यटनाला मोठी चालना: जिल्ह्याची ओळख ‘पक्षी अभयारण्य’ म्हणून झाल्यास इको-टुरिझम (Eco-Tourism) वाढेल आणि स्थानिकांना रोजगाराच्या संधी मिळतील.
- पर्यावरणीय समतोल: दुर्मिळ वनस्पतींचे संरक्षण होईल आणि जमिनीची धूप रोखण्यास मदत होईल.
- वन्यजीवांचे रक्षण: वन्यजीवांसाठी नैसर्गिक पाणवठ्यांची निर्मिती करणे सोपे होईल.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
15:49 15-05-2026
