राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) अंतर्गत विद्यार्थ्यांनी अभ्यासले कचरा व्यवस्थापन; काचेच्या बाटल्या आणि प्लास्टिक प्रदूषणाचा पर्यटकांना मोठा धोका
रत्नागिरी: Bhatye Beach Survey Gogate College म्हणजेच रत्नागिरी येथील प्रतिष्ठित गोगटे-जोगळेकर महाविद्यालयातील तृतीय वर्ष समाजशास्त्र विभागातील विद्यार्थ्यांनी एक महत्त्वपूर्ण सामाजिक पाऊल उचलले आहे. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० (NEP 2020) अंतर्गत व्यवसायभिमुख कौशल्य अभ्यासक्रमाचा भाग म्हणून, विद्यार्थ्यांनी प्रसिद्ध भाट्ये समुद्रकिनाऱ्यावरील स्वच्छतेसंदर्भात प्रत्यक्ष सर्वेक्षण करून आपला सविस्तर संशोधन अहवाल सादर केला आहे. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना सर्वेक्षण, मुलाखती आणि अहवाल लेखनाचे प्रत्यक्ष व्यावसायिक कौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळाली.
प्रत्यक्ष भेटीतून कचरा व्यवस्थापन आणि पर्यटकांच्या सवयींचा अभ्यास
समाजशास्त्र विभागाच्या विद्यार्थ्यांनी भाट्ये समुद्रकिनाऱ्याला प्रत्यक्ष भेट देऊन तेथील कचरा व्यवस्थापन, प्लास्टिक प्रदूषणाची सद्यस्थिती आणि किनाऱ्यावर येणाऱ्या पर्यटकांच्या सवयी यांवर आधारित सखोल सर्वेक्षण पूर्ण केले. या अभ्यासादरम्यान विद्यार्थ्यांनी केवळ निरिक्षण न करता स्थानिक व्यावसायिक, फिरायला आलेले पर्यटक आणि किनाऱ्याची देखभाल करणारे स्वच्छता कर्मचारी यांच्या थेट मुलाखती घेऊन माहिती संकलित केली.
किनाऱ्यावर काचेच्या बाटल्या आणि सिंगल युज प्लास्टिकचा उच्छाद
विद्यार्थ्यांनी केलेल्या सर्वेक्षणात भाट्ये किनाऱ्यावरील प्रदूषणाचे विदारक चित्र समोर आले आहे:
- सिंगल युज प्लास्टिकचा अतिवापर: किनाऱ्यावर पाण्याच्या बाटल्या, शीतपेयांचे कप, प्लास्टिकचे चमचे आणि खाद्यपदार्थांची वेष्टने (रॅपर्स) सर्वांत जास्त प्रमाणात आढळली.
- पर्यटकांचा निष्काळजीपणा: पर्यटकांनी किनाऱ्यावर टाकलेली गुटख्याची पाकिटे, अन्नपदार्थांचे उरलेले तुकडे आणि थर्माकोलच्या डिशेस मोठ्या प्रमाणावर वाळूत पसरलेल्या दिसल्या.
- समुद्रातून वाहून आलेला कचरा: समुद्राच्या लाटांसोबत वाहून आलेले जुने मासेमारीचे जाळे, प्लास्टिकचे तुकडे आणि नायलॉनच्या दोऱ्या किनाऱ्यावर साचल्या आहेत.
- काचेच्या बाटल्यांचा गंभीर धोका: मद्यपींनी किंवा पर्यटकांनी टाकलेल्या काचेच्या बाटल्या फुटल्यामुळे किनाऱ्यावर येणारे लहान मुले, इतर पर्यटक आणि स्थानिक मच्छीमारांना गंभीर इजा होण्याचा मोठा धोका निर्माण झाला आहे.
डस्टबीनची कमतरता आणि पर्यटकांची उदासीनता
सर्वेक्षणातून असे दिसून आले की, किनाऱ्यावर फिरण्यासाठी येणारे अनेक पर्यटक कचराकुंडीचा वापर न करता प्लास्टिक आणि इतर कचरा थेट वाळूतच टाकून देतात. तसेच, भाट्ये किनाऱ्याच्या मुख्य भागाव्यतिरिक्त इतर दुर्गम ठिकाणी कचरा टाकण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात डस्टबीन्स (कचराकुंड्या) उपलब्ध नसल्याचेही विद्यार्थ्यांनी अहवालात नमूद केले आहे.
समुद्रकिनारा कायमस्वरूपी स्वच्छ ठेवण्यासाठी विद्यार्थ्यांच्या व्यावहारिक शिफारशी
संकलित केलेल्या माहितीच्या आधारे विद्यार्थ्यांनी केवळ समस्येची मांडणी न करता भाट्ये किनारा निसर्गरम्य ठेवण्यासाठी महत्त्वाच्या उपाययोजना सुचवल्या आहेत: १. नो प्लास्टिक झोन: भाट्ये किनाऱ्याचे सौंदर्य टिकवण्यासाठी पर्यटकांमध्ये ‘नो प्लास्टिक झोन’विषयी व्यापक जनजागृती करावी. २. वर्गीकृत डस्टबीन्स: किनाऱ्यावर ठिकठिकाणी ओल्या व सुक्या कचऱ्यासाठी स्वतंत्र डस्टबीन्स ठेवण्यात याव्यात. ३. कचरामुक्त किनारा समिती: स्थानिक व्यावसायिकांच्या मदतीने एक अधिकृत ‘कचरामुक्त किनारा समिती’ स्थापन केली जावी. ४. नियमांचे पालन: सामान्य नागरिकांनी आणि पर्यटकांनी आपला सागरकिनारा स्वच्छ राहील यासाठी प्रशासकीय नियमांचे काटेकोर पालन करावे.
राष्ट्रीय स्तरावरील अभियानात सक्रिय सहभाग; सर्व स्तरांतून कौतुक
ग्लोबल वॉर्मिंग आणि समुद्रकिनाऱ्यांचे वाढते प्रदूषण या पार्श्वभूमीवर भारत सरकार आणि ‘ओशन सोसायटी ऑफ इंडिया’च्या वतीने देशभरात किनारपट्टी संरक्षण अभियान राबवले जात आहे. या राष्ट्रीय स्तरावरील उपक्रमात गोगटे-जोगळेकर महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांनी नोंदवलेला सक्रिय सहभाग स्थानिक पातळीवर पर्यावरण संरक्षणासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
हा संपूर्ण उपक्रम महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. मकरंद साखळकर, उपप्राचार्या डॉ. कल्पना आठल्ये, डॉ. सीमा कदम, आणि डॉ. अपर्णा कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनाखाली पार पडला. तसेच प्रा. सचिन सनगरे (समाजशास्त्र विभाग), प्रा. अभिजित भिडे, प्रा. नीलेश जोशी, प्रा. सारिका माळी, प्रा. मनस्वी लांजेकर आणि डॉ. विराज चाबके या प्राध्यापक वर्गाने विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष सहकार्य केले. विद्यार्थ्यांच्या या संशोधनात्मक आणि सामाजिक कार्याचे पर्यावरणप्रेमींकडून कौतुक होत आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:40 10-07-2026
