इस्रायली बहीण-भावाच्या रक्तातील दुर्मिळ जनुकीय बदलामुळे लागला शोध; चुकीचे रक्त चढवण्याचा धोका टळणार
जामा नवा ब्लड ग्रुप शोधण्यात वैज्ञानिकांना यश आले असून, मानवी रक्ताच्या अभ्यासात वैद्यकीय विज्ञानाने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि क्रांतिकारी टप्पा गाठला आहे. आतापर्यंत आपल्याला प्रामुख्याने A, B, AB आणि O या नेहमीच्या रक्तगटांची माहिती होती. मात्र, वैज्ञानिकांनी मानवांमध्ये एका पूर्णपणे नव्या ‘ब्लड ग्रुप सिस्टीम’चा शोध लावला आहे. या नव्या रक्तगट प्रणालीला ‘जामा’ (JAMA) असे नाव देण्यात आले आहे.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ४९ व्या रक्तगटाची अधिकृत मान्यता
रक्तसंक्रमण क्षेत्रातील सर्वोच्च संस्था असलेल्या ‘इंटरनॅशनल सोसायटी ऑफ ब्लड ट्रान्सफ्यूजन’ (ISBT) या संस्थेने या नव्या प्रणालीला अधिकृतपणे मानवांमधील ४९ वी (49th) ‘ब्लड ग्रुप सिस्टीम’ म्हणून मान्यता दिली आहे. वैद्यकीय विश्वात या शोधाचे मोठे स्वागत केले जात आहे, कारण यामुळे दुर्मिळ रक्तगट असलेल्या रुग्णांचे प्राण वाचवणे अधिक सुलभ होणार आहे.
जामा नवा ब्लड ग्रुप: कसा लागला शोध आणि काय आहे याचे वैशिष्ट्य?
शोधाची सुरुवात: एक इस्रायली कुटुंब
या नव्या मानवी रक्तगटाच्या शोधाची सुरुवात एका इस्रायली महिला आणि तिच्या भावाच्या वैद्यकीय चाचण्यांमधून झाली. वैज्ञानिकांनी या दोघांच्या रक्ताचे नमुने तपासले असता, त्यांच्या रक्तात काही अत्यंत दुर्मिळ अँटीबॉडीज आढळून आल्या. यावर तज्ज्ञांनी अधिक सखोल संशोधन केले असता, ही केस नेहमीच्या कोणत्याही रक्तगटाशी जुळत नसल्याचे स्पष्ट झाले.
F11R जीन आणि JAMA प्रोटीनचा संबंध
संशोधनादरम्यान असे समोर आले की, मानवी शरीरात F11R नावाचे एक विशेष जीन (Gene) असते, ज्याच्या माध्यमातून JAMA प्रोटीन तयार होते. या इस्रायली बहीण-भावाच्या शरीरातील या विशिष्ट जीन आणि प्रोटीनमध्ये काही अतिशय दुर्मिळ जेनेटिक बदल (जनुकीय बदल) झाले होते. अशा दुर्मिळ स्थितीतील व्यक्तींच्या रक्तात इतर सामान्य माणसांमध्ये आढळणारे काही नेहमीचे अँटीजन नसतात.
चुकीचे रक्त चढवण्याचा धोका टळणार
हा शोध वैद्यकीय उपचारांच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचा मानला जात आहे. जर अशा दुर्मिळ रक्तगट असलेल्या रुग्णाला नेहमीचे किंवा चुकीचे रक्त चढवले गेले, तर रुग्णाचे शरीर त्यावर तीव्र आणि घातक प्रतिक्रिया देऊ शकते.
डीएनए टेस्टने अचूक निदान: या नव्या शोधामुळे आता आधुनिक DNA चाचणीच्या मदतीने अशा दुर्मिळ रक्तगट असलेल्या व्यक्तींचे आणि रक्तदात्यांचे आधीच अचूक निदान करणे शक्य होणार आहे.
रक्तसंक्रमाणातील धोके कमी: रक्त चढवताना होणाऱ्या चुका आणि त्यातून निर्माण होणारे धोके आता पूर्णपणे टाळता येतील.
भविष्यात दुर्मिळ आजार किंवा आपत्कालीन स्थितीत अशा रुग्णांवर उपचार करताना योग्य रक्ताची निवड अधिक अचूकपणे आणि सुरक्षितपणे करता येणार आहे.
