‘ग्लोबल मराठा बिझनेस एक्स्पो’त तुकाराम मुंढेंचे आवाहन; दुग्ध व्यवसाय आणि पाणी अडवा-पाणी जिरवा मोहिमेवर भर
पिंपरी-चिंचवड:
Tukaram Mundhe Pimpri Chinchwad Speech संदर्भात समोर आलेल्या महत्त्वाच्या माहितीनुसार, "दुष्काळाकडे केवळ एक समस्या म्हणून न पाहता, त्यातून मार्ग काढत संधी शोधा," असा अत्यंत मोलाचा आणि व्यावहारिक सल्ला ज्येष्ठ आयएएस (IAS) अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे. पिंपरी-चिंचवड येथे आयोजित ‘ग्लोबल मराठा बिझनेस एक्स्पो’मध्ये (Global Maratha Business Expo) दुष्काळग्रस्त शेतकरी आणि उद्योजकांशी संवाद साधताना ते बोलत होते.
दुष्काळात दुग्ध व्यवसायात मोठ्या संधी; हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानाचा वापर करा
अन्न व औषध प्रशासनात नियामक म्हणून काम करत असल्याचे सांगत तुकाराम मुंढे म्हणाले की, "आपल्याकडे दुधाची मागणी आणि कमतरता दोन्ही आहे. त्यामुळे दुग्ध व्यवसायात अजूनही मोठ्या संधी उपलब्ध आहेत आणि दुधाला मिळणारे दर आगामी काळात आणखी वाढू शकतात. कमी पाण्यात हायड्रोपोनिक्स (Hydroponics) पद्धतीचा वापर करून जनावरांसाठी मुबलक आणि प्रोटीनयुक्त चारा तयार करता येतो."
हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानाबाबत सोप्या भाषेत सांगताना त्यांनी स्पष्ट केले की, "हायड्रोपोनिक्स म्हणजे आपल्या घटस्थापनेपेक्षा वेगळे काही नाही. जितके पाणी तुळशीच्या रोपाला लागते, तितकेच पाणी या तंत्रज्ञानासाठी लागते. हे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना समजवून सांगण्याची गरज आहे. शुद्ध दुधाला नेहमीच मागणी असते आणि दुग्धजन्य उद्योगांतून शेतकरी सक्षम होऊ शकतात."
‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ हाच दुष्काळावर एकमेव कायमस्वरूपी उपाय
गावातील पाण्याच्या नियोजनावर बोलताना त्यांनी प्रशासकीय मदत आणि लोकसहभागावर भाष्य केले. "दरवर्षी आपण शासनाकडे टँकर आणि ट्यूबवेल मागतो, शासन मदत देतेही, पण ते पाणी जाते कुठे? गावात अतिरिक्त काँक्रिटीकरण केल्याने शेतातील व गावातील पाणी रोखण्याऐवजी वाहून जाते," असे मुंढे म्हणाले.
बांधबंधिस्तीची गरज: "पूर्वी शेतात ५ फुटांचे बांध असायचे, ते आता एका फुटाचेही राहिलेले नाहीत. बांध कोरून टाकल्यामुळे पावसाचे पाणी शेतात न थांबता थेट नदीला आणि तळ्यात वाहून जाते. निसर्गाने दिलेले पाणी आपण वाया घालवतो आणि नंतर तेच पाणी विकत घेतो," असे त्यांनी स्पष्ट केले.
हिवरे बाजारचे उदाहरण: संपूर्ण गावाने एकत्र येऊन बांधबंधिस्तीचा कार्यक्रम हाती घेतला, तर ३०० मिमी पाऊस पडला तरी दुष्काळाचा सामना करावा लागणार नाही. ‘हिवरे बाजार’चे उदाहरण देताना त्यांनी सांगितले की, तिथे पाण्याचे काटेकोर नियोजन आणि पीक पद्धतीमुळे दुष्काळातही शेतकरी समृद्ध आहेत.
उद्योजकांनी सीएसआर (CSR) मधून बांधबंधिस्तीची कामे हाती घ्यावीत
शेवटी उद्योजकांना आवाहन करताना तुकाराम मुंढे म्हणाले की, उद्योजकांनी सीएसआर (CSR) फंडातून ग्रामीण भागात बांधबंधिस्तीची कामे हाती घ्यावीत. या जलसंधारणाच्या कामात मी स्वतः सर्वात आधी सहभागी होईन, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
