पिंपरी-चिंचवड आणि पुण्यातील हवेची गुणवत्ता ‘अतिवाईट’ श्रेणीत; जागतिक प्रदूषित १०० शहरांत ९३ भारतीय शहरांचा समावेश
Diwali Air Pollution Impact बाबत मिळालेल्या माहितीनुसार, दिवाळीच्या काळात देशभरासह महाराष्ट्रात वायू प्रदूषणाची परिस्थिती अत्यंत गंभीर बनली आहे. फटाक्यांच्या अतिवापरामुळे झालेल्या प्रदूषणामुळे राजधानी दिल्लीसह अनेक प्रमुख शहरांमधील हवेची गुणवत्ता कमालीची खालावली आहे. हवा गुणवत्ता निर्देशांकाच्या (AQI) जागतिक क्रमवारीत सोमवारी जगातील सर्वात प्रदूषित १०० शहरांमध्ये तब्बल ९३ भारतीय शहरांचा समावेश असल्याचे समोर आले आहे.
बहुतांश शहरांमध्ये हवेची गुणवत्ता ‘अतिवाईट’ श्रेणीत पोहोचली आहे. रविवारी हवेच्या २१७ इतक्या सरासरी निर्देशांकासह नागपूर हे राज्यातील सर्वात प्रदूषित शहर ठरले होते, तर सोमवारी पिंपरी-चिंचवडने ३०३ AQI नोंदवत सर्वाधिक प्रदूषित शहराचा मान पटकवला. त्याखालोखाल पुण्यात २९४ AQI ची नोंद झाली असून, मुंबईत सरासरी AQI १७२ (वाईट श्रेणी) नोंदवला गेला असला तरी उपनगरांमध्ये हा निर्देशांक २०० ते २५० च्या दरम्यान होता.
पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि कोकणातील प्रदूषणाची स्थिती
पुणे व पिंपरी-चिंचवड: दिवाळीच्या काळात पुण्याची हवा अतिवाईट श्रेणीत पोहोचून शहरभर धुरकट वातावरण पाहायला मिळाले. पिंपरी-चिंचवडमध्ये प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या मानकापेक्षा तीन पट खराब हवा नोंदवली गेली असून AQI २४९ वर पोहोचला.
रत्नागिरी व कोकण पट्टी: रत्नागिरी जिल्ह्यातही मध्यरात्री फटाके फोडल्यामुळे हवेची गुणवत्ता खालावली होती. ८ नोव्हेंबरच्या रात्री ३:३० वाजता AQI थेट ३४७ वर (PM2.5 चे प्रमाण जास्त) पोहचला होता. मात्र, समुद्राकडून येणाऱ्या वाऱ्यामुळे फटाक्यांचा धूर लवकर पळून गेला आणि सकाळी हवा पुन्हा स्वच्छ होऊन सरासरी ८९ AQI वर आली.
१४ शहरांत धोकादायक पातळी आणि मालवणीतील भीषण दुर्घटना
‘नेचर’ नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या लेखानुसार, फटाके फोडल्यानंतर हवेत निर्माण होणारे अतिसुक्ष्म विषारी कण (PM2.5 आणि PM10) मर्यादेपेक्षा ३ ते १० पट अधिक वाढले होते.
दरम्यान, प्रदूषणासोबतच फटाक्यांमुळे मुंबईत एक दुर्दैवी घटना घडली आहे. मालाड पश्चिम येथील मालवणी (गेट नं. ०८, अब्दुल हमीद मार्ग) येथे तळमजल्यावरील एका दुकानात फटाके आणि इलेक्ट्रिक वायरिंगमुळे भीषण आग लागली. फटाक्यांच्या तीव्र स्फोटामुळे दुकानाचा स्लॅब कोसळला, ज्यामध्ये १६ वर्षीय मुलगा शनवाज नियाज खान याचा दुकानात अडकून पूर्णपणे जळून मृत्यू झाला. त्याला बीएमसीच्या शताब्दी रुग्णालयात नेण्यात आले, परंतु उपचारापूर्वीच त्याचा मृत्यू झाल्याचे घोषित करण्यात आले.
