खेड : उष्णतेच्या कॉडव्यात पाणी टंचाई झेलत असलेल्या काही गावांच्या उलट, रत्नागिरी जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील आयनी गावात आजही पेशवेकाळी बांधलेल्या चिरेबंदी पाटातून आजही सलग पाच किलोमीटरपर्यंत पाणी वाहत आहे. या योजनेचा लाभ आजही आयनी व मेटे या दोन गावांमध्ये होत आहे.
भारत स्वतंत्र झाल्यावर केंद्र व राज्य सरकारांनी अनेक कोटी रुपये खर्च केले, तरीही अनेक भागांत अद्यापही पाणीपुरवठा करण्यात अडथळा येतो. मात्र, साक्षात पेशवे काळापासून अस्तित्वात असलेल्या गुरूत्वीय पाट आदर्श ‘हर घर जल योजना’ ठरू शकते.
आयनी गावाची ओळख स्वातंत्र्यवीर अनंत कान्हेरे यांच्या जन्मस्थळी म्हणून असली, तरी येथील पेशवेकालीन वास्तू, मंदिरे आणि नागमोडी रस्ते बांधकामांनी गावाला ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त केले आहे. आयनी व मेटे या गावातील वाड्यांना पाणी पुरवण्यासाठी जांभा दगडांच्या जमिनी खाली खोदलेली चिरेबंदी, सुमारे पाच किलोमीटर लांब आहे. या पाटातून माणसे सरळ उभी राहून चालू शकतील, एवढी रुंदी आणि एका बाजूला वाहणारे पाण्याचे सलग झरे हे दृश्य आजही चकित करणारे आहे.
स्थानिक ग्रामस्थ सुनील देशमाने म्हणतात, पाच तासांच्या कडक उन्हातही या पाटातून पाणी एकदम थंड जळजळीत उन्हात मन उजळवणारे. या पाटाचा संरक्षक देखभाल अजूनही गावकऱ्यांनी केलेला असून कोणतीही यंत्रसामग्री किंवा आधुनिक पंपविना हा पुरवठा सलग चालू आहे.
राज्य व केंद्र सरकारने आयनी येथील या पाटाचा सखोल अभ्यास करावा, असे ग्रामस्थांकडून आवाहन करण्यात येत आहे. ज्या खर्चिक योजनांनी अनेक ठिकाणी पाणी टंचाई रोखता आलेली नाही, त्यातच ‘पेशवेकालीन हर घर जल योजने’ला फक्त स्वच्छ व दुरुस्त ठेवण्यापुरते सरकारने लक्ष दिल्यास दीर्घकालीन पाणीपुरवठा होत राहील, यात नक्कीच शंका नाही.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
02:32 PM 28/Apr/2025
