न्यू मेक्सिको न्यायालयाचा ऐतिहासिक निर्णय; दंडातील मोठा निधी मुलांच्या उपचारासाठी आणि जनजागृतीवर खर्च होणार
वॉशिंग्टन: US Court Fines Meta (मेटा कंपनीवर अमेरिकन न्यायालयाची मोठी कारवाई): सोशल मीडिया क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी आणि फेसबुक, इन्स्टाग्रामची मूळ कंपनी असलेल्या ‘मेटा’ला (Meta) अमेरिकेतील न्यू मेक्सिको राज्यातील न्यायालयाने मोठा दणका दिला आहे. इन्स्टाग्राम आणि फेसबुकमुळे तरुणांच्या मानसिक आरोग्यावर गंभीर आणि प्रतिकूल परिणाम झाल्याचा ठपका ठेवत न्यायालयाने मेटावर ९४२ दशलक्ष डॉलर्सचा (अंदाजे ९ हजार ३० कोटी रुपये) प्रचंड दंड ठोठावला आहे.
न्यायालयाने दिलेल्या आदेशानुसार, या दंडातील ४२० दशलक्ष डॉलर्स (अंदाजे ३,९९३ कोटी रुपये) थेट तरुणांच्या मानसिक उपचारांवर खर्च केले जातील, तर उर्वरित रक्कम आगामी ५ वर्षांत जनजागृती, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना आणि तपासणी सेवांवर खर्च केली जाणार आहे.
दोन टप्प्यांत पार पडली खटल्याची सुनावणी
या महत्त्वाच्या खटल्याची सुनावणी दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांत पार पडली:
- पहिला टप्पा: न्यायालयाने मेटावर ३७५ दशलक्ष डॉलर्सचा दिवाणी दंड ठोठावला. प्लॅटफॉर्मवर बाल लैंगिक शोषणाशी संबंधित माहिती उपलब्ध असूनही कंपनीने ती जाणीवपूर्वक लपवून ठेवल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले.
- दुसरा टप्पा: दुसऱ्या टप्प्यात न्यायालयाने ५६७ दशलक्ष डॉलर्सचा अतिरिक्त दंड ठोठावला. त्यामुळे एकूण दंडाची रक्कम ९४२ दशलक्ष डॉलर्सवर पोहोचली.
सुनावणीदरम्यान सरकारी वकिलांनी न्यायाधीशांकडे मागणी केली की, मेटाच्या प्लॅटफॉर्मवर व्यसन लावणारी वैशिष्ट्ये (Addictive Features) मर्यादित करावीत, वय पडताळणी प्रक्रिया अधिक मजबूत करावी आणि मुलांच्या सुरक्षेसाठी गोपनीयता सेटिंग्ज कडक करणे बंधनकारक करावे.
ॲटर्नी जनरल राऊल टॉरेस यांनी दाखल केला होता खटला
न्यू मेक्सिकोचे ॲटर्नी जनरल राऊल टॉरेस यांनी हा खटला दाखल केला होता. मेटाचे प्लॅटफॉर्म मुलांसाठी आणि अल्पवयीन युजर्ससाठी अत्यंत असुरक्षित आहेत आणि कंपनीने या धोक्यांकडे सातत्याने दुर्लक्ष केले, असा आरोप त्यांनी केला होता.
तपासात असे समोर आले की, मेटाचे अल्गोरिदम विशेषतः मुलांना दीर्घकाळ प्लॅटफॉर्मवर गुंतवून ठेवण्यासाठी डिझाइन केले गेले होते. यामुळे लहान मुलांमध्ये नैराश्य, व्यसन आणि मानसिक आजारांचा धोका वाढला. तसेच, या प्लॅटफॉर्मचा वापर मुलांचे शोषण करण्यासाठी केला जात असल्याचे माहिती असूनही कंपनीने ठोस पावले उचलली नाहीत.
वय पडताळणी आणि कायदेशीर मर्यादा
खटल्यादरम्यान न्यायालयाने चिल्ड्रन्स ऑनलाइन प्रायव्हसी ॲक्ट (COPPA) चा संदर्भ देत स्पष्ट केले की, सध्याचे बाल गोपनीयता कायदे मेटाला १३ वर्षांखालील मुलांच्या वय पडताळणीसाठी ट्रॅकिंग साधने वापरण्यापासून रोखतात. केवळ मेटालाच नव्हे, तर सर्वच सोशल मीडिया कंपन्यांना अशा प्रकारे वय पडताळणीचा आदेश देणे कायदेशीरदृष्ट्या अन्यायकारक ठरेल, असेही न्यायालयाने नमूद केले.
मेटाची प्रतिक्रिया; निर्णयाविरोधात अपील करणार
मेटाने न्यायालयाचा हा निर्णय फेटाळून लावला असून याविरोधात वरिष्ठ न्यायालयात अपील करणार असल्याचे जाहीर केले आहे. प्लॅटफॉर्मवरील सुरक्षितता सुधारण्यासाठी सातत्याने काम करत असल्याचे सांगत, सर्व प्रकारच्या गैरवर्तन करणाऱ्यांना पूर्णपणे रोखणे हे एक मोठे आव्हान असल्याचे कंपनीचे म्हणणे आहे.
दरम्यान, या ऐतिहासिक निर्णयामुळे अमेरिकेतील ४० हून अधिक राज्यांचे ॲटर्नी जनरल आता मेटाविरोधात आक्रमक भूमिका घेण्याची शक्यता असून, भविष्यात सोशल मीडिया कंपन्यांवरील नियामक दबाव आणखी वाढणार आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:35 08-08-2026
