आंबा घाटात दरडी कोसळण्याचे आणि रस्ते खचण्याचे प्रमाण वाढले; कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याची स्थानिकांची मागणी
Landslide Risk on Ratnagiri Nagpur Highway च्या संदर्भात एक अत्यंत चिंताजनक वस्तुस्थिती समोर आली आहे. रत्नागिरी-नागपूर या चारपदरी महामार्गासाठी सह्याद्रीच्या पर्वत रांगांमध्ये डोंगरांची झालेली मोठ्या प्रमाणावर कापाकापी आणि खोदाईमुळे पन्हाळा ते हातखंबा या टप्प्यात भूस्खलनाचा (Landslide) धोका कमालीचा वाढला आहे. प्रामुख्याने आंबा घाटात वारंवार दरडी कोसळणे आणि रस्ते खचण्याच्या घटना घडत असल्याने यावर तातडीने कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
Landslide Risk on Ratnagiri Nagpur Highway: पर्यावरण हानी अन् धोक्याची कारणे
महामार्गाच्या कामासाठी सह्याद्रीतील ५ ते १०० फुटांपर्यंतचे उभे कडे तासण्यात आले आहेत. दऱ्या भराव टाकून बुजवण्यात आल्या असून हजारो वृक्ष तोडले व मातीखाली गाडले गेले आहेत.
डोंगर झाले ठिसूळ: वर्षानुवर्षे ज्या वृक्षांच्या मुळ्यांनी सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांना जखडून ठेवले होते, तीच झाडे नष्ट झाल्याने डोंगरमाथे उजाड आणि ठिसूळ झाले आहेत.
अतिवृष्टीचा फटका: या भागात वार्षिक ५,००० मिलिमीटरपेक्षा जास्त पाऊस पडतो. त्यामुळे ठिसूळ झालेल्या या भागामध्ये भविष्यात भूस्खलनाचे लोण पार पन्हाळ्यापर्यंत पोहोचण्याची स्पष्ट चिन्हे दिसत आहेत.
प्राधिकरणाकडे मागणी: राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI), MSRDC आणि राज्य सरकारने संभाव्य दुर्घटना टाळण्यासाठी तातडीने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी केली जात आहे.
कोकण आणि महाराष्ट्रातील भूस्खलनाचा इतिहास
१९८० च्या दशकापासून पश्चिम घाटातील बेसुमार खोदाई, खाणकाम आणि वृक्षतोडीमुळे भूस्खलनाच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे:
१९८३ (रत्नागिरी): ५० हून अधिक ठिकाणी दरडी कोसळून २३ जणांचा मृत्यू.
१९८९ (मावळ, पुणे): १२ ठिकाणी दरडी; भाजे येथे ३८ जण गाडले गेले.
२००५ (महाड, रायगड): १५ हून अधिक दुर्घटनांमध्ये जवळपास २०० जणांचा बळी.
२०१४ (माळीण व आंबेगाव, पुणे): माळीण दुर्घटनेत १५० हून अधिक लोक गाडले गेले.
२०२१ (तळिये, रायगड): २२ जुलै रोजी अख्खे गाव गाडले जाऊन ८७ लोकांचा मृत्यू.
२०२३ (इर्शाळवाडी, रायगड): १९ जुलै रोजी घडलेल्या भूस्खलनात १०० पेक्षा जास्त लोकांचा बळी.
