रत्नागिरी, राजापूर आणि संगमेश्वर हे तीन तालुके पहिल्या ट्रिगरमध्ये समाविष्ट; पावसाच्या तुटीमुळे भात उत्पादनात ३५ टक्क्यांपर्यंत घट होण्याची शक्यता
Ratnagiri Crop Damage Assessment अंतर्गत रत्नागिरी जिल्ह्यातील खरीप हंगामात झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर कृषी व महसूल प्रशासनाकडून व्यापक पंचनामे सुरू करण्यात आले आहेत. पालकमंत्री उदय सामंत यांच्या आदेशानुसार जिल्ह्यातील ९ तालुक्यांमध्ये ही कार्यवाही राबवली जात असून, आतापर्यंत ८,३४५ शेतकऱ्यांच्या २,६०१ हेक्टर क्षेत्रावरील पिकांचे पंचनामे पूर्ण झाले आहेत. राज्य शासनाने दुष्काळ जाहीर केलेल्या पहिल्या ट्रिगरमध्ये रत्नागिरी, राजापूर आणि संगमेश्वर या तीन तालुक्यांचा समावेश केला होता, त्यानंतर उर्वरित सहा तालुक्यांमध्येही दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेऊन पंचनाम्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
*पावसाची २० टक्के फूट आणि अल निनोचा प्रभाव*
रत्नागिरी जिल्ह्यात दरवर्षी १०० टक्क्यांहून अधिक पाऊस पडतो; मात्र यंदा १ जून ते ६ ऑक्टोबर दरम्यान केवळ ७७.९८ टक्के पाऊस झाला आहे. सरासरीनुसार या काळात २,६२३ मिमी पाऊस पडणे अपेक्षित असताना प्रत्यक्षात तो कमी झाला असून, गतवर्षीच्या ११२ टक्के (३,७७१ मिमी) पावसाच्या तुलनेत यंदा सुमारे ९३७ मिमीची मोठी फूट नोंदवण्यात आली आहे. मान्सून वेळेत दाखल झाला तरी जूनमध्ये अवघे पाच दिवस आणि जुलैमध्ये सुरुवातीचे सात दिवसच पाऊस झाला. ऑगस्ट आणि सप्टेंबर या दोन महत्त्वाच्या महिन्यांत अल निनोच्या प्रभावामुळे पावसाने मारलेली ओढ पिकांसाठी घातक ठरली आहे.
*भात व नाचणीची पिके धोक्यात; उत्पादन घटणार*
ऐन काढणीच्या वेळी पाऊस गायब झाल्याने भात आणि नाचणीची बहरलेली पिके वाळू लागली आहेत. रोपांची वाढ खुंटणे, पाती करपणे, लोंबी बाहेर पडणे आणि दाण्याऐवजी चोथा (चिम) होणे अशा समस्या निर्माण झाल्या आहेत. या प्रतिकूल वातावरणामुळे यंदा रत्नागिरी जिल्ह्यात भाताचे एकूण उत्पादन ३० ते ३५ टक्क्यांनी घटण्याचा अंदाज कृषी क्षेत्राकडून व्यक्त करण्यात आला आहे.
*तालुकानिहाय पंचनामे आणि नुकसानग्रस्त शेतकरी संख्या*
जिल्ह्यातील ९ तालुक्यांमध्ये झालेल्या Ratnagiri Crop Damage Assessment ची आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे:
संगमेश्वर: सर्वाधिक ५२५ हेक्टर क्षेत्र (२,०१५ शेतकरी)
राजापूर: ४६३.३५ हेक्टर क्षेत्र (१,४७८ शेतकरी)
रत्नागिरी: ३०६.८२ हेक्टर क्षेत्र (१,९६३ शेतकरी)
दापोली: ३२५.९० हेक्टर क्षेत्र (५५८ शेतकरी)
चिपळूण: २८०.५० हेक्टर क्षेत्र (७५८ शेतकरी)
लांजा: २०२.२४ हेक्टर क्षेत्र (९४८ शेतकरी)
मंडणगड: १७५.२७ हेक्टर क्षेत्र (४६० शेतकरी)
खेड: १७०.४५ हेक्टर क्षेत्र (९६० शेतकरी)
गुहागर: १५२.३५ हेक्टर क्षेत्र (७५५ शेतकरी)
एकूण २,६०१ हेक्टरवरील पंचनामे पूर्ण झाले असून, उर्वरित नुकसानग्रस्त भागातील पंचनामे येत्या काही दिवसांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट प्रशासनाने ठेवले आहे.
*पुढील शासकीय मदत व भरपाईचा मार्ग मोकळा*
या पंचनाम्यांच्या आधारे दुष्काळबाधित शेतकऱ्यांची अधिकृत माहिती प्रशासनाकडे संकलित केली जात आहे. शासनाच्या निकषानुसार बाधित शेतकऱ्यांना पुढील अर्थसाहाय्य, पीक विमा आणि नुकसानभरपाईची मदत वितरित करण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
