‘नॉन-लिनियर इफेक्ट्स’ आणि ‘स्व-उत्प्रेरण’ क्षेत्रातील क्रांतीकारी शोधासाठी गौरव; १०० वर्षांहून जुने रासायनिक रहस्य उलगडले
Nobel Prize In Chemistry 2026 Announcement News अंतर्गत जगभरात अत्यंत प्रतिष्ठेच्या मानल्या जाणाऱ्या नोबेल पुरस्कार २०२६ च्या (Nobel Prize 2026) घोषणा सुरू झाल्या आहेत. या मालिकेतील रसायनशास्त्र (Chemistry) विषयातील नोबेल पुरस्काराची अधिकृत घोषणा बुधवारी करण्यात आली.
यंदाचा रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार फ्रान्सचे प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ हेन्री बी. कागन (Henri B. Kagan) आणि जपानचे ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ केन्सो सोई (Kenso Soai) यांना संयुक्तपणे जाहीर झाला आहे. ‘नॉन-लिनियर इफेक्ट्स’ (Non-linear effects in asymmetric organic synthesis) आणि ‘स्व-उत्प्रेरण’ (Autocatalysis) या क्षेत्रातील त्यांच्या क्रांतीकारी व मूलगामी शोधासाठी रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेसकडून हा सर्वोच्च सन्मान देण्यात आला आहे.
‘रसायनशास्त्रातील १०० वर्षांहून जुने रहस्य उलगडले’ — नोबेल समिती
नोबेल रसायन समितीचे अध्यक्ष हेनर लिंके यांनी या ऐतिहासिक शोधाचे महत्त्व स्पष्ट करताना सांगितले:
“हेन्री कागन आणि केन्सो सोई यांनी रसायनशास्त्रातील सुमारे एक शतकापेक्षा अधिक काळ प्रलंबित असलेले मोठे रहस्य उलगडले आहे. निसर्गात किंवा रासायनिक प्रक्रियेत ‘समरूपता’ (Symmetry) स्वतःहून कशी निर्माण होऊ शकते आणि विकसित होऊ शकते, याचा अचूक शोध त्यांनी लावला आहे.”
त्यांनी विकसित केलेल्या रासायनिक अभिक्रिया अत्यंत अद्भुत असून यामुळे औषध निर्माण आणि विज्ञान जगताला संपूर्ण नवी दिशा मिळाली आहे, असेही नोबेल समितीने नमूद केले.
विजेत्या शास्त्रज्ञांचा परिचय व पुरस्काराचे स्वरूप
- हेन्री बी. कागन (Henri B. Kagan): हे मूळचे फ्रान्सचे असून ते ‘युनिव्हर्सिटी पेरिस-सुड’ (Université Paris Sud) शी दीर्घकाळापासून संबंधित आहेत.
- केन्सो सोई (Kenso Soai): हे जपानचे ९५ वर्षीय ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ असून ते ‘टोकियो युनिव्हर्सिटी ऑफ सायन्स’ (Tokyo University of Science) येथे कार्यरत आहेत.
पुरस्काराचे स्वरूप: या पुरस्कारांतर्गत १२ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर (सुमारे १० कोटी रुपये) रोख रक्कम आणि सुवर्णपदक दिले जाणार आहे. ही पारितोषिकाची रक्कम दोन्ही शास्त्रज्ञांमध्ये समान वाटून दिली जाईल.
नोबेल पुरस्कार २०२६ चे वेळापत्रक (Nobel Prize Schedule)
- वैद्यकशास्त्र (Medicine): मेंदूचे कार्य समजून घेण्याच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानासाठी तीन शास्त्रज्ञांना जाहीर.
- भौतिकशास्त्र (Physics): न्युट्रिनोच्या शोधासाठी पुरस्कार प्रदान.
- रसायनशास्त्र (Chemistry): हेन्री बी. कागन आणि केन्सो सोई यांना जाहीर.
- आगामी घोषणा: गुरुवारी साहित्यातील (Literature), शुक्रवारी शांततेचा (Peace) नोबेल आणि येत्या सोमवारी अर्थशास्त्रातील (Economics) नोबेल पुरस्कारांची घोषणा केली जाणार आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
04:46 07-10-2026
