श्री शिवाजी मंदिर नाट्यगृहात १ नोव्हेंबर रोजी होणारा प्रयोग विक्रमी गर्दीमुळे फुल्ल; संगमेश्वरी बोलीभाषा आणि कोकणी संस्कृतीचा जयघोष
Loknatya Koknancha Saj Sangameshvari Baj या लोकप्रिय लोकनाट्याच्या दादर येथील १ नोव्हेंबर रोजी सादर होणाऱ्या प्रयोगाला मुंबईकर रसिकांचा अत्यंत उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला असून, श्री शिवाजी मंदिर नाट्यगृहातील हा प्रयोग पूर्णपणे हाऊसफुल्ल झाल्याची माहिती आयोजक दीपक कारकर यांनी दिली आहे. संगमेश्वरी बोलीभाषेचा गोडवा, कोकणातील समृद्ध लोककला आणि ग्रामीण जीवनशैलीचे दर्शन घडविणाऱ्या या प्रयोगामुळे कोकणच्या मातीतील कला व संस्कृतीबद्दल मुंबईकरांच्या मनात असलेली गाढ आस्था पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर ते खेड परिसरात प्रचलित असलेल्या संगमेश्वरी बोलीभाषेला व्यापक लोकमान्यता मिळवून देण्यासाठी समर्थ कृपा प्रॉडक्शनच्या माध्यमातून या लोकनाट्याची निर्मिती करण्यात आली असून, गेल्या पाच-सहा वर्षांत याचे ६३० हून अधिक यशस्वी प्रयोग झाले आहेत.
जाकडी, नमन आणि भजनातून कोकण संस्कृतीचा जागर
जाकडी, नमन, भजन यांसारख्या पारंपरिक लोककलांचा प्रभावी वापर हे या लोकनाट्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरले आहे. संगमेश्वरी बोलीतील अस्सल संवाद,खटकेबाज विनोदी प्रसंग आणि ग्रामीण जीवनाचे वास्तववादी चित्रण यामुळे प्रयोगाला विशेष रंगत आली आहे. तात्या गावकर हे यातील प्रमुख पात्र असून, कोकणातील लोककला व परंपरांचा अभ्यास करण्यासाठी गावात येणाऱ्या मुंबईकराच्या माध्यमातून ग्रामीण जीवनातील विविध पैलू अत्यंत मनोरंजक पद्धतीने प्रेक्षकांसमोर उलगडले जातात.
कोकणच्या ज्वलंत व सामाजिक प्रश्नांवर प्रभावी भाष्य
केवळ मनोरंजनापुरते मर्यादित न राहता या लोकनाट्यातून कोकणातील बदलत्या सामाजिक वास्तवावरही अत्यंत प्रभावी भाष्य करण्यात आले आहे. रोजगाराच्या शोधात तरुणांचे शहरांकडे होणारे सततचे स्थलांतर, लोप पावत चाललेल्या पारंपरिक लोककला आणि कोकणातील जमिनी विकण्याच्या वाढत्या प्रवृत्तीमुळे निर्माण होणारे गंभीर प्रश्न यात मांडण्यात आले आहेत. भविष्यात कोकणातील जमिनींवर उभ्या राहणाऱ्या उद्योगांमध्ये स्थानिकांना केवळ मजुरी करण्याची वेळ येऊ नये, यासाठी जमिनींचे खरे महत्त्व ओळखून दूरदर्शी निर्णय घेण्याचा मोलाचा संदेश या लोकनाट्यातून देण्यात आला आहे. विनोद आणि मनोरंजनाची योग्य सांगड घालत कोकणच्या भविष्याविषयी गांभीर्याने विचार करायला लावणारा हा प्रयोग रसिकांसाठी मोठे आकर्षण ठरत आहे.
नाट्य संमेलनाचा मान आणि रसिकांचे आभार
मुलुंड येथे झालेल्या ९८व्या मराठी नाट्य संमेलनात या लोकनाट्याला एक महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ मिळाले होते. श्री पाणबुडी देवी कलामंच (मुंबई) संकल्पित आणि शालिनी फाउंडेशन (मुंबई) प्रस्तुत या लोकनाट्याचे आयोजन सामाजिक कार्यकर्ते, निवेदक, पत्रकार तसेच शक्ती-तुरा आणि नमनचे प्रयोग यशस्वी करण्यासाठी ख्यातनाम असलेले दीपक कारकर यांनी केले आहे. दादरमधील या हंगामातील पहिलाच प्रयोग हाऊसफुल्ल झाल्यामुळे संगमेश्वरी बोलीभाषा आणि कोकणच्या लोकपरंपरांना मुंबईच्या सांस्कृतिक विश्वात मिळणारी दाद स्पष्ट झाली आहे. कोकणचा सांस्कृतिक वारसा जतन करण्याच्या दृष्टीने हे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे असून, प्रयोग हाऊसफुल्ल केल्याबद्दल लोकनाट्याचे प्रमुख सूत्रधार तात्या गावकर उर्फ सुनील बेंडखळे यांनी समस्त रसिकांचे विशेष आभार मानले आहेत.
