Maharashtra dam water level: राज्यातील धरणांमध्ये ६४.१७ टक्के पाणीसाठा शिल्लक; गेल्या वर्षीच्या तुलनेत २६.३७ टक्क्यांची तूट

जलसंपदा विभागाचा १५ नोव्हेंबर २०२६ रोजीचा अहवाल; छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती आणि नागपूर विभागात पाणीटंचाईचे गंभीर संकट

Maharashtra dam water level बाबत जलसंपदा विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या अहवालानुसार, राज्यातील सर्व धरणांमधील एकूण उपयुक्त पाणीसाठा ६४.१७ टक्क्यांवर मर्यादित झाला आहे. १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंतच्या या आकडेवारीनुसार, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा राज्यातील धरणांमध्ये तब्बल २६.३७ टक्क्यांची मोठी तूट नोंदवली गेली असून, आगामी सहा महिने राज्याला अत्यंत काटेकोर पद्धतीने पाणीवापराचे नियोजन करावे लागणार आहे.

राज्यातील मोठे, मध्यम आणि लघु प्रकल्पांतील एकूण ३ हजार ४२ धरणांमध्ये मिळून सध्या ६४.१७ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा उपलब्ध आहे. गेल्या वर्षी याच दिवशी हा पाणीसाठा ९०.५४ टक्के इतका समाधानकारक होता. जलसंपदा विभागाच्या अहवालानुसार, राज्यातील सर्व धरणांची एकूण उपयुक्त साठवण क्षमता ४१ हजार ९.६६ दशलक्ष घनमीटर इतकी आहे. त्यापैकी सध्या २६ हजार ३१६.२१ दशलक्ष घनमीटर उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक असून, एकूण पाणीसाठा ३३ हजार ८२८.७४ दशलक्ष घनमीटरपर्यंत मर्यादित राहिला आहे.

विभागांनुसार पाणीसाठ्याची सद्यस्थिती

राज्यातील सहाही महसुली विभागांमधील पाणीसाठ्यात मोठी तफावत आणि घट दिसून येत असून, काही विभागांमध्ये जलसंकट अधिक गडद होण्याची चिन्हे आहेत:

  • छत्रपती संभाजीनगर विभाग: राज्यात सर्वात कमी पाणीसाठा या विभागात असून येथे केवळ ३६.७५ टक्के उपयुक्त पाणी शिल्लक आहे. गेल्या वर्षी हाच साठा ८९.४१ टक्के इतका होता, त्यामुळे मराठवाड्यातील पाणीप्रश्न येत्या काळात गंभीर रूप धारण करण्याची शक्यता आहे.
  • अमरावती आणि नागपूर विभाग: मराठवाड्यापाठोपाठ विदर्भातील अमरावती विभागात ५२.२७ टक्के, तर नागपूर विभागात ५६.०२ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे.
  • पुणे आणि नाशिक विभाग: पश्चिम महाराष्ट्रातील पुणे विभागातील पाणीसाठा ७४.८२ टक्क्यांवर पोहोचला असून, नाशिक विभागात ७४.०५ टक्के पाणीसाठा उपलब्ध आहे.
  • कोकण विभाग: राज्यातील इतर विभागांच्या तुलनेत कोकण विभागात सर्वाधिक म्हणजेच ८१.६९ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे.

प्रकल्पनिहाय पाणीसाठ्याचे प्रमाण

धरणांच्या आकारमानानुसार पाहिल्यास, मोठ्या धरणांच्या तुलनेत लघु आणि मध्यम प्रकल्पांतील पाणीसाठा वेगाने खालावला आहे. राज्यातील १३८ मोठ्या धरणांमध्ये सध्या ७१.२३ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे. तर २६६ मध्यम धरणांतील पाणीसाठ्याचे प्रमाण ५७.२७ टक्के इतके आहे. याउलट, २ हजार ६३८ लघु धरण प्रकल्पांमध्ये केवळ ३७.४६ टक्केच पाणीसाठा उरला असल्याने ग्रामीण भागातील पाणीपुरवठ्यावर याचा थेट परिणाम होण्याची चिन्हे आहेत.

Pednekar sankul

एकंदरीतच, राज्यातील सर्वच विभागांतील पाणीसाठ्यात झालेली ही मोठी घट प्रशासनासाठी आणि नागरिकांसाठी चिंतेची बाब ठरली आहे.