Ratnagiri Houseboat Project : दुर्गम ठिकाणे, अपुऱ्या सुविधा आणि कमी प्रतिसादामुळे महिला बचत गटांचा प्रकल्प अडचणीत; भाट्ये येथे हाऊस बोट टर्मिनल उभारण्याचा निर्णय
रत्नागिरी : Ratnagiri Houseboat Project अंतर्गत महिला सक्षमीकरण आणि पर्यटन विकासाच्या उद्देशाने जिल्ह्यात उभारण्यात आलेल्या ₹५ कोटींच्या महत्त्वाकांक्षी हाऊस बोट प्रकल्पाला अपेक्षित यश मिळालेले नाही. पाच तालुक्यांतील महिला प्रभाग संघांना प्रत्येकी ₹१ कोटींच्या खर्चातून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या आलिशान हाऊस बोटींमधून दोन वर्षांत एकूण ₹२१ लाख १ हजार ५२६ इतकेच उत्पन्न मिळाल्याने या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. या पार्श्वभूमीवर पालकमंत्री उदय सामंत यांनी प्रकल्पाला नवसंजीवनी देण्यासाठी रत्नागिरी शहराजवळील भाट्ये येथे अत्याधुनिक हाऊस बोट टर्मिनल उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे.
महिला सक्षमीकरणासाठी सुरू झालेला उपक्रम
ग्रामीण विकास यंत्रणेमार्फत जिल्ह्यातील १७ हजार ५९२ महिलांच्या सहभागातून पाच महिला प्रभाग संघांना प्रत्येकी ₹१ कोटींचा निधी मंजूर करण्यात आला होता. या निधीतून केरळच्या धर्तीवर निसर्गरम्य खाड्यांमध्ये पर्यटनाला चालना देण्यासाठी आलिशान हाऊस बोटी खरेदी करण्यात आल्या.
या उपक्रमामागे महिला बचत गटांना रोजगाराची संधी उपलब्ध करून देणे आणि कोकणातील जलपर्यटनाला नवी दिशा देणे हा उद्देश होता. मात्र, प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत अनेक अडचणी समोर आल्या.
पर्यटकांनी का फिरवली पाठ?
प्रकल्पातील बोटी मुख्य पर्यटन केंद्रांपासून दूर, दुर्गम आणि अपुऱ्या पायाभूत सुविधांच्या ठिकाणी उभ्या करण्यात आल्या. पर्यटकांना सहज पोहोचता येत नसल्याने तसेच जेवण, मुक्काम, पिण्याचे पाणी आणि इतर मूलभूत सुविधांचा अभाव असल्याने अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही.
पहिल्या वर्षी प्रसिद्धी कमी पडल्याचे लक्षात आल्यानंतर दुसऱ्या वर्षी मोठ्या प्रमाणावर प्रचार-प्रसार करण्यात आला. मात्र, त्यानंतरही पर्यटकांची संख्या वाढली नाही. परिणामी महिला बचत गटांना उच्च दर्जाची पर्यटन सेवा देणे कठीण झाले.
कोतवडेने उचलला उत्पन्नाचा निम्मा भार
पाचही प्रभाग संघांच्या उत्पन्नाचा विचार केला असता, रत्नागिरीतील कोतवडे येथील एकता महिला प्रभाग संघाने एकट्याने एकूण उत्पन्नाच्या जवळपास ५० टक्के वाटा उचलला आहे. तर दापोलीतील बुरोंडी आणि गुहागरमधील अंजनवेल येथे पर्यटकांचा प्रतिसाद अत्यल्प राहिल्याचे आकडेवारीतून स्पष्ट होते.
प्रभाग संघनिहाय उत्पन्न
| प्रभाग | महिला प्रभाग संघ | मंजूर निधी | दोन वर्षांतील उत्पन्न |
|---|---|---|---|
| कोतवडे (रत्नागिरी) | एकता महिला प्रभाग संघ | ₹१ कोटी | ₹१०,७५,१७७ |
| बाटद (रत्नागिरी) | जीवनज्योती महिला प्रभाग संघ | ₹१ कोटी | ₹६,११,०४९ |
| मालदोली (चिपळूण) | अग्निपंख महिला प्रभाग संघ | ₹१ कोटी | ₹३,७३,३०० |
| बुरोंडी (दापोली) | पालवी महिला प्रभाग संघ | ₹१ कोटी | ₹४२,००० |
| अंजनवेल (गुहागर) | आनंदी महिला प्रभाग संघ | ₹१ कोटी | अत्यल्प / प्रतिसाद नाही |
एकूण उत्पन्न : ₹२१,०१,५२६
भाट्ये येथे उभारणार हाऊस बोट टर्मिनल
सध्याची परिस्थिती लक्षात घेऊन हा प्रकल्प वाचवण्यासाठी बोटी पर्यटकांची वर्दळ असलेल्या मध्यवर्ती ठिकाणी हलविण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यानुसार पालकमंत्री उदय सामंत यांनी रत्नागिरी शहराजवळील भाट्ये येथे हाऊस बोट टर्मिनल उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे.
या ठिकाणी पर्यटकांसाठी सहज पोहोचण्याची सुविधा, आवश्यक पायाभूत व्यवस्था आणि पर्यटनाला पूरक वातावरण उपलब्ध होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे महिला बचत गटांच्या उत्पन्नात वाढ होऊन जलपर्यटनालाही नवी गती मिळू शकते.
