लाखो रुपयांचा खर्च वाया; सांडव्यावर झाडी वाढल्याने विसर्गाचा अंदाज घेणे कठीण
*संगमेश्वर : *तालुक्यातील कडवई येथील लघुपाटबंधारे विभागाच्या धरणाच्या मुख्य भिंतीतून आणि सांडव्याच्या ठिकाणाहून मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा विसर्ग होत असल्याने स्थानिक नागरिकांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात आहे. गेल्या चार वर्षांपासून धरणाला लागलेली ही गळती अद्याप कायम असून, यंदा पावसाचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे दुष्काळसदृश परिस्थितीत तीव्र पाणीटंचाई निर्माण होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.
कडवई धरणाची वैशिष्ट्ये आणि जलसंजीवनीचे महत्त्व
जलसंपदा विभागाच्या दक्षिण रत्नागिरी लघुपाटबंधारे विभागाच्या अखत्यारीतील कडवई धरण हा या संपूर्ण परिसरासाठी एक मोठा आधार म्हणजेच जलसंजीवनी ठरला आहे. या धरणाचे पाणलोट क्षेत्र ५.५० चौ. कि.मी., लांबी २६५ मीटर, उंची २५.५० मीटर आणि बुडीत क्षेत्र २४.२९ हेक्टर इतके आहे. या धरणातील पाणीसाठ्यामुळे गेल्या सुमारे ५० वर्षांत परिसरातील विहिरींची भूजल पातळी वाढण्यास मोठी मदत झाली असून, गावातील पिण्याच्या पाण्याचा आणि वापराचा प्रश्न मोठ्या प्रमाणावर सुटला आहे.
गळती रोखण्याचे प्रयत्न निष्फळ; ग्रामसभेत तीव्र चिंता
मात्र, गेल्या चार वर्षांपासून धरणाच्या मुख्य भिंतीला तसेच सांडव्याच्या तोंडाशी सतत गळती लागली आहे. ही गळती रोखण्यासाठी प्रशासनाकडून लाखो रुपयांची कामे आणि निविदा प्रक्रिया राबवूनही प्रत्यक्षात परिस्थितीमध्ये कोणतीही सुधारणा झालेली नाही. यापूर्वीच्या वर्षांमध्ये पाऊस चांगला पडल्यामुळे गळतीचा त्रास फारसा जाणवला नव्हता, परंतु यंदा पाऊस अपुरा झाल्याने धरणातून व्यर्थ वाहून जाणारे पाणी आता चिंतेचा विषय बनले आहे.
नुकत्याच पार पडलेल्या ग्रामसभेत ग्रामस्थांनी हा अत्यंत महत्त्वाचा प्रश्न आक्रमकपणे उपस्थित करत तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी केली आहे. तसेच महिनाभरापूर्वी दुष्काळसदृश परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर एका राज्यस्तरीय समितीनेही या धरणाची पाहणी केल्याची माहिती समोर आली आहे. विशेष म्हणजे, सांडव्याच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर झाडीझुडपे वाढल्यामुळे तेथून नेमका किती पाण्याचा विसर्ग होतो आहे, याचा अचूक अंदाज घेणेही कठीण झाले आहे.
प्रशासन आणि ग्रामपंचायतीची भूमिका
या संपूर्ण प्रकरणाबाबत पाटबंधारे विभागाचे शाखा अभियंता चंद्रकांत धामापूरकर यांच्याशी संपर्क साधला असता, दोन वर्षांपूर्वी गळती थांबवण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. परंतु, हे प्रयत्न अपेक्षेप्रमाणे पूर्णपणे यशस्वी ठरले नाहीत, अशी कबुलीही त्यांनी दिली. धरणातून पाण्याचा विसर्ग होत असला तरी सद्यस्थितीत गावात पाणीटंचाई निर्माण होईल असे वाटत नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले असले तरी भविष्यात पाण्याच्या वापरावर काही प्रमाणात निर्बंध घालावे लागण्याची शक्यता त्यांनी वर्तवली आहे. तसेच, सांडव्यावर वाढलेली झाडी लवकरच हटवली जाईल, अशी माहितीही त्यांनी दिली.
ग्रामस्थांच्या तीव्र मागणीनुसार ग्रामपंचायतीकडून संबंधित कार्यकारी अभियंता आणि लघुपाटबंधारे विभागाला याबाबत लेखी पत्र देण्यात आल्याची माहिती ग्रामाधिकारी राहुलकुमार चौधरी यांनी दिली. धरणाच्या मुख्य भिंतीतून होणारी ही गळती वेळीच थांबवून पाण्याची बचत करणे अत्यंत गरजेचे आहे. अन्यथा, पावसाअभावी आधीच साठा कमी असताना धरणातील पाणी असेच फुकट गेल्या आगामी काळात परिसरातील नागरिकांना गंभीर पाणीटंचाईचा सामना करावा लागेल. त्यामुळे संबंधित प्रशासनाने तातडीने ठोस आणि प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशी जोरदार मागणी ग्रामस्थांकडून केली जात आहे.
