रत्नागिरी, संगमेश्वर आणि राजापुरात सर्वाधिक घट; ८६ निरीक्षण विहिरींच्या पाहणीनंतर चिंताजनक वास्तव उघड
रत्नागिरी :
Ratnagiri Groundwater Level Drop मुळे कोकणातील रत्नागिरी जिल्ह्यात गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. पावसाचा प्रदेश म्हणून ओळख असलेल्या रत्नागिरी जिल्ह्यात यंदा पावसाने मोठी निराशा केली आहे. भूजल सर्वेक्षण व विकास यंत्रणेने सप्टेंबरअखेर जिल्ह्यातील ८६ निरीक्षण विहिरींची पाहणी केली असता, भूजल पातळी सरासरी ५.२२ मीटरने घटल्याचे समोर आले आहे. सर्वाधिक घट रत्नागिरी, संगमेश्वर आणि राजापूर तालुक्यात झाली आहे. सप्टेंबरमध्येच ही परिस्थिती निर्माण झाल्याने आगामी उन्हाळ्यात तीव्र पाणीटंचाई भासण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
दुष्काळ जाहीर; ‘ट्रिगर-१’ आणि ‘ट्रिगर-२’ मध्ये तालुक्यांचा समावेश
राज्यातील पावसाच्या कमतरतेमुळे राज्य सरकारने २६५ तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर केला आहे. यामध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातील तालुक्यांचाही समावेश आहे. ‘ट्रिगर-१’ मध्ये रत्नागिरी, संगमेश्वर व राजापूर या तीन तालुक्यांचा समावेश असून, नुकत्याच जाहीर झालेल्या ‘ट्रिगर-२’ मध्ये लांजा, मंडणगड व खेड तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
तालुकानिहाय भूजल पातळीत झालेली घट
पाहणीनुसार पहिल्या तिन्ही तालुक्यांत ४ मीटरपेक्षा जास्त पाणीपातळी घटल्याचे नोंदवले गेले आहे:
राजापूर: ५.८ मीटरने पाणीपातळी खालावली.
संगमेश्वर: ५.२ मीटरने पाणीपातळी घटली.
रत्नागिरी: ४ मीटरपेक्षा जास्त घट.
जिल्ह्यात यंदा सरासरीपेक्षा २८ टक्के कमी पाऊस पडला आहे. तसेच लघुपटबंधारे प्रकल्पांत सध्या केवळ ७६ टक्के जलसाठा शिल्लक आहे, जो मागील वर्षी याच काळात ९४ टक्के इतका होता.
रब्बी हंगाम, आंबा बागायतदार चिंतेत; उपशावर निर्बंधाची गरज
भूजल पातळी ५.२२ मीटरने घटल्यामुळे रब्बी हंगामाला मोठ्या अडचणी निर्माण होणार आहेत. भात कापणीनंतर रब्बी पिके, आंबा व काजू बागायतीसाठी मोठ्या प्रमाणावर भूजलाचा उपसा केला जातो. प्रशासनाने पाण्याच्या उपशावर कडक निर्बंध आणले तरी त्याची प्रभावी अंमलबजावणी होणे गरजेचे आहे. आंबा मोहोरासाठी पाण्याची कमतरता भासण्याची शक्यता व्यक्त होत असून विहिरीही तळ गाठत असल्याने आंबा व काजू बागायतदार चिंतेत सापडले आहेत.
वनराई बंधाऱ्यांना प्राधान्य; ४०५ हून अधिक बंधारे उभारले
येत्या काळात तीव्र पाणीटंचाईला सामोरे जावे लागणार असल्याने जिल्हा प्रशासन व कृषी विभागाने ‘वनराई बंधाऱ्यांना’ विशेष प्राधान्य दिले आहे. आतापर्यंत जिल्ह्यात ४०५ हून अधिक बंधारे उभारण्यात आले आहेत. या बंधाऱ्यांना अधिक प्राधान्य दिल्यास आणि पाणी अडवल्यास त्याचा भूजल पातळी सुधारण्यासाठी मोठा फायदा होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
