रत्नागिरी:
कोकणातील पारंपरिक आणि निसर्गदत्त वैशिष्ट्य असलेला ‘रायवळ आंबा’ (Rayval Mango) वाचवण्यासाठी आणि पर्यावरण संवर्धनासाठी आता रत्नागिरीत एका मोठ्या चळवळीची मागणी केली जात आहे. कोकणातील रायवळ आंब्यांचे झपाट्याने कमी होत असलेले प्रमाण आणि त्याचा हापूस उत्पादनावर होणारा गंभीर परिणाम लक्षात घेता, प्रत्येक जिल्हा परिषद गटात किमान पाच हजार रायवळ आंब्यांची झाडे लावण्याची व्यापक मोहीम राबवावी, अशी मागणी रत्नागिरी जिल्हा परिषद सदस्य अँड. महेंद्र रुक्मिणी वसंत मांडवकर यांनी केली आहे.
या संदर्भात त्यांनी जिल्हा परिषद अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) यांना एक सविस्तर निवेदन दिले आहे.
“एक बाठ, एक आशा” आणि “एक शेतकरी, पाच झाडे” उपक्रम
अँड. महेंद्र मांडवकर यांनी रायवळ आंबा संवर्धनासाठी “एक बाठ, एक आशा” या अत्यंत नाविन्यपूर्ण संकल्पनेतून ही चळवळ उभी करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. या मोहिमेला गती देण्यासाठी त्यांनी प्रशासनाकडे खालील महत्त्वाच्या मागण्या केल्या आहेत:
- मोफत रोप वाटप: पंचायत समिती स्तरावर हक्काच्या रोपवाटिका (Nurseries) उभारून “एक शेतकरी, पाच झाडे” या उपक्रमांतर्गत शेतकऱ्यांना मोफत रायवळ आंब्यांच्या रोपांचे वाटप करण्यात यावे.
- या ठिकाणी होणार लागवड: गावागावांतील शाळा, अंगणवाडी, स्मशानभूमी, रस्त्यांच्या कडेला आणि विविध सार्वजनिक ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर ही लागवड करण्यात यावी, असे आवाहन त्यांनी केले आहे.
रायवळ आंब्यांची संख्या घटल्याने हापूस संकटात!
कोकणातील हापूस आंब्याच्या परागीकरणासाठी (Pollination) रायवळ आंबा अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतो. मात्र, पूर्वी गावागावांत मोठ्या प्रमाणात असणारी रायवळ आंब्याची झाडे कालांतराने कमी होत गेली असून आज अनेक गावांमध्ये हा आंबा दुर्मिळ झाला आहे.
यामुळे निर्माण झालेल्या प्रमुख समस्या:
- रायवळ झाडांची संख्या घटल्याने हापूस आंब्याचे परागीकरण कमी झाले असून, परिणामी हापूस उत्पादनात मोठी घट होत आहे.
- नैसर्गिक समतोल बिघडल्यामुळे आंबा पिकावर मोठ्या प्रमाणावर रोगराई आणि कीड वाढण्याचा धोका निर्माण होत आहे.
“पाच हजार झाडे म्हणजे पाच हजार ऑक्सिजन सिलेंडर!”
“पाच हजार झाडे म्हणजे पाच हजार ऑक्सिजन सिलेंडर” असे म्हणत पर्यावरण संरक्षणासाठी ही मोहीम किती महत्त्वाची आहे, याकडे अँड. मांडवकर यांनी प्रशासनाचे लक्ष वेधले. या मोहिमेमुळे केवळ हापूसचे उत्पादन वाढण्यास मदत होणार नाही, तर पर्यावरण संवर्धन होऊन भविष्यातील पिढ्यांसाठी स्थानिक जैवविविधता (Biodiversity) टिकून राहील. सोबतच, रायवळ आंब्यांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्याही मोठा फायदा होईल, असे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.
या व्यापक मोहिमेसाठी जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, कृषी विभाग आणि सामाजिक वनीकरण विभाग यांनी संयुक्तपणे पुढे येऊन पुढाकार घ्यावा, अशी आग्रही मागणी अँड. महेंद्र मांडवकर यांनी केली आहे.
बातमीचे ठळक मुद्दे (Quick Highlights):
- मागणी: रत्नागिरीतील प्रत्येक जिल्हा परिषद गटात ५,००० रायवळ आंब्यांची झाडे लावण्याची मोहीम राबवा.
- संकल्पना: “एक बाठ, एक आशा” आणि “एक शेतकरी, पाच झाडे” अंतर्गत मोफत रोप वाटप.
- चिंता: रायवळ झाडे कमी झाल्याने हापूसचे परागीकरण घटले; उत्पादनावर विपरीत परिणाम.
- फायदे: पर्यावरण संवर्धन, जैवविविधतेचे रक्षण आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक नफा.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
15:14 30-05-2026
