जांभ्या दगडाच्या सड्यावर चार फुटी प्राचीन मानवाकृती; राजापूरच्या प्रागैतिहासिक वारशात मोलाची भर
राजापूर: ‘Rajapur Petroglyph Discovery’ | रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील पन्हाळे तर्फे सौंदळ परिसरात इतिहास अभ्यासक तथा पत्रकार विनोद पवार यांना अश्मयुगीन (प्रागैतिहासिक) कालखंडाशी संबंधित एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानवाकृती कातळशिल्प (Petroglyph) शोधण्यात यश आले आहे. या अभूतपूर्व शोधामुळे राजापूर तालुक्याच्या समृद्ध प्रागैतिहासिक ऐतिहासिक वारशात आणखी एका वैशिष्ट्यपूर्ण आणि महत्त्वपूर्ण स्थळाची भर पडली आहे.
हा ऐतिहासिक शोध पन्हाळे माळवाडी परिसरातील जांभ्या दगडाच्या विस्तीर्ण सड्यावर लागला आहे. आढळून आलेले कातळशिल्प सुमारे चार फूट उंच आणि तीन फूट रुंद आकाराचे असून, ते एका मानवाकृतीच्या स्वरूपात आहे. या आकृतीचे दोन्ही हात बाजूला पसरलेल्या अवस्थेत कातळात कोरलेले असून, दगडात अंदाजे एक इंच खोलीपर्यंत हे खोदकाम करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, दुरून पाहिल्यास एखाद्या व्यक्तीची हुबेहूब सावलीच कातळावर उमटली असल्याचा अनोखा भास या आकृतीमुळे होतो.
या कातळशिल्पाचा प्राथमिक शोध लागल्यानंतर संपूर्ण परिसराची पद्धतशीर पाहणी, स्वच्छता आणि प्राथमिक दस्तऐवजीकरण (Documentation) करण्याचे काम करण्यात आले. या महत्त्वपूर्ण संशोधन मोहिमेमध्ये विनोद पवार यांना स्थानिक इतिहासप्रेमी पराग पारकर, वरद पवार, वरुण जाधव, यश इंगळे आणि समर्थ आबवले यांचे बहुमूल्य सहकार्य लाभले. त्यांच्या सक्रिय मदतीमुळेच हे प्राचीन कातळशिल्प पूर्णपणे उघडकीस आणणे आणि त्याची शास्त्रीय नोंद घेणे शक्य झाले.
पुरातत्त्वीय व शास्त्रीय अभ्यासाची गरज
कोकणच्या किनारपट्टीवर आढळणारी कातळशिल्पे ही प्रागैतिहासिक मानवाच्या जीवनशैली, त्यांच्या तत्कालीन श्रद्धा, निसर्गाशी असलेले घट्ट नाते आणि आदिम ज्ञानपरंपरेची जिवंत साक्ष देणारी मानली जातात. पन्हाळे तर्फे सौंदळ येथे मिळालेली ही मानवाकृती देखील अशाच एका प्राचीन मानवी संस्कृतीच्या वारशाचा भाग असण्याची दाट शक्यता आहे. याच कारणास्तव या नवीन स्थळाचा पुरातत्त्वीय आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून सखोल अभ्यास होण्याची नितांत आवश्यकता आता व्यक्त केली जात आहे.
इतिहासप्रेमी, संशोधक आणि पुरातत्त्व विभागाच्या अभ्यासकांनी या स्थळाला प्रत्यक्ष भेट देऊन यावर व्यापक संशोधन करावे, तसेच शासनाच्या संबंधित पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक विभागांनी या प्राचीन अश्मयुगीन वारशाचे जतन व संवर्धन करण्यासाठी तातडीने पुढाकार घ्यावा, अशी रास्त अपेक्षा आता कोकणातील इतिहास वर्तुळातून व्यक्त होत आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
09:39 08-06-2026
