माखजन: रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील ग्रामीण भागात गव्यांची (रानरेड्यांची) दिवसेंदिवस वाढणारी संख्या आता अत्यंत चिंतेची बाब ठरत आहे. ‘Bison Menace in Sangameshwar’ अर्थात गव्यांच्या वाढत्या वावरामुळे शेतीचे होणारे अतोनात नुकसान आणि नवीन फळझाडांच्या लागवडीची झालेली नासधूस यामुळे स्थानिक शेतकरी वर्ग पूर्णपणे धास्तावला आहे. अचानक रस्त्यावर येणारा गव्यांचा कळप आणि डोंगरात काम करताना अचानक पुढ्यात येणारी गव्यांची झुंबड यामुळे ग्रामस्थांमध्ये कमालीची दहशत निर्माण झाली आहे.
या गावांमध्ये गव्यांचा वावर वाढला
संगमेश्वर तालुक्यातील माखजन पंचक्रोशीतील आंबव पोंक्षे, सरंद, पेढांबे, कासे आदी गावांमध्ये गव्यांचे दर्शन नित्यनियमाचे झाले आहे. याशिवाय कोसुंब, कसबा, धामापूर, साखरपा आणि प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र मार्लेश्वर आदी परिसरातही रानरेड्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत चालली आहे. ग्रामीण भागातील रस्त्यांवर अचानक गव्यांचे कळप आडवे येत असल्यामुळे दुचाकीस्वार घसरून पडण्याच्या आणि गंभीर जखमी होण्याच्या घटनांमध्ये वारंवार वाढ होत आहे.
कडधान्य आणि भातशेतीचे मोठे नुकसान
तालुक्यातील अनेक गावांमध्ये शेतकऱ्यांनी मोठ्या कष्टाने उभी केलेली पावटा, कडवा, मटकी, कुळीत आणि चवळी यांसारखी कडधान्याची पिके गव्यांनी पूर्णपणे नष्ट केली आहेत. या पिकांच्या शेतात गवे चरत असल्याने शेतकऱ्यांच्या हाती शेवटी काहीच उरत नाही. या वन्यप्राण्यांमुळे मुख्य भातशेतीचीही मोठी नासधूस होत आहे. परिणामी, जंगली प्राण्यांच्या भीतीपोटी शेतकऱ्यांनी घरापासून आणि वस्तीपासून दूर अंतरावर असणाऱ्या जमिनींवर भातशेती करणे सोडून दिले आहे. तालुक्यात भातशेतीचे क्षेत्र घटत चालणे हे भविष्यातील अर्थकारणासाठी धोक्याचे संकेत मानले जात आहेत.
आंबा आणि काजूच्या बागा नामशेष
कोकणच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा असलेल्या आंबा आणि काजू बागायतीलाही गव्यांनी आपले लक्ष्य केले आहे. तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी मेहनत घेऊन जोपासलेली ८ ते १० वर्षे वयाची आंबा व काजूची झाडे गव्यांच्या हल्ल्यांमुळे नामशेष झाली आहेत. सर्वसामान्य शेतकऱ्याला आपल्या शे-दोनशे झाडांच्या विस्तीर्ण बागेभोवती महागडे तारेचे कुंपण करणे आर्थिकदृष्ट्या शक्य नसते. त्यामुळे हातातोंडाशी आलेला घास या प्राण्यांमुळे हिरावला जात असून, या अतोनात नुकसानीची दाद नेमकी कुणाकडे मागावी, असा संतप्त प्रश्न आता शेतकरी उपस्थित करत आहेत.
ग्रामस्थांचे स्थलांतर रोखण्यासाठी वनविभागाने पावले उचलणे गरजेचे
भविष्यात जर गव्यांची हीच संख्या कायम राहिली, तर सध्या अंशतः बंद झालेली भातशेती पूर्णपणे इतिहासजमा होण्याची भीती आहे. मेहनत करून लावलेल्या आंबा-काजूच्या बागा जर अशाच प्रकारे उद्ध्वस्त होत राहिल्या, तर ग्रामीण भागातील जनतेकडे उत्पन्नाचे साधन उरणार नाही. पर्यायाने ग्रामस्थांना शहरांकडे स्थलांतरित व्हावे लागेल. या गंभीर परिस्थितीचा विचार करून वनविभागाने तालुक्यातील गव्यांना तातडीने पकडून सुरक्षित अभयारण्यात सोडावे आणि ठोस उपाययोजना करावी, अशी आग्रही मागणी संगमेश्वरमधील शेतकऱ्यांकडून केली जात आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
13:58 10-06-2026
