ग्रामीण श्रमसंस्कृतीचे सुंदर दर्शन
Sangameshwar Dhamani Traditional Farming: संगमेश्वर तालुक्यातील धामणी येथे आजच्या आधुनिक आणि धकाधकीच्या युगातही पारंपरिक शेती संस्कृती आणि ग्रामस्थांमधील सलोख्याचा एकोपा अत्यंत सुंदर पद्धतीने जपला जात आहे. धामणी येथील शेतकरी भालचंद्र सप्रे यांच्या शेतात गेली अनेक वर्षे वडिलोपार्जित पद्धतीने भातशेती केली जात असून, त्यांनी आजही आपली ही पारंपरिक शेतीची परंपरा अभिमानाने कायम ठेवली आहे.
विशेष म्हणजे, भात कापणीपासून ते झोडणी आणि मळणीपर्यंतच्या सर्वच कामांमध्ये गावातील ग्रामस्थ एकत्र येऊन एकमेकांना मदतीचा हात देत आहेत. यामुळे ग्रामीण भागातील खरीखुरी श्रमसंस्कृती आणि परस्पर सहकार्याचे सुंदर दर्शन घडत आहे. यंदा पावसाने काहीशी उसंती घेतल्यामुळे परिसरातील शेतकऱ्यांनी भात झोडणी आणि मळणीच्या कामांना वेग दिला आहे. भालचंद्र सप्रे यांच्या शेतातही सध्या भात मळणीची मोठी लगबग सुरू असून, या कामासाठी गावातील मंडळी आवर्जून एकत्र येत आहेत. एकमेकांच्या शेतातील कामे सामूहिकरीत्या पूर्ण करण्याची जुनी आणि हक्काची पद्धत धामणी गावात आजही अत्यंत जिवंत आहे.
पूर्वीच्या काळी शेतीची कामे ही केवळ एका कुटुंबापुरती मर्यादित नसायची. गावातील प्रत्येक कुटुंब सुख-दुःखात आणि शेतीच्या प्रत्येक टप्प्यावर एकमेकांच्या मदतीला धावून जात असे. भात लावणी, कापणी, झोडणी आणि मळणी अशा प्रत्येक महत्त्वाच्या वेळी ग्रामस्थ एकत्र येऊन काम करत असत. यामुळे कामाचा ताण तोकडा पडण्याबरोबरच गावातील सामाजिक नातेसंबंधही अधिक घट्ट होत असत. धामणीतील ग्रामस्थांनी काळाच्या ओघातही ही परंपरा यशस्वीरीत्या जपली आहे.
शेतकरी भालचंद्र सप्रे हे आपल्या वडिलोपार्जित शेतीची परंपरा पुढे चालवत असून, पारंपरिक पद्धतीने भातशेती करण्याचा त्यांचा हा प्रयत्न अत्यंत कौतुकास्पद आहे. बदलत्या काळात शेती करण्याच्या पद्धती कितीही बदलल्या असल्या, तरी आपल्या पूर्वजांनी जपलेली समृद्ध शेती संस्कृती आणि ग्रामस्थांमधील सहकार्याची भावना टिकवून ठेवणे किती महत्त्वाचे आहे, याचे जिवंत उदाहरण या उपक्रमातून मिळते. धामणीतील हे चित्र केवळ भात मळणीचे नसून, तो गावकी, एकोपा, परस्पर सहकार्य आणि ग्रामीण संस्कृतीचा अमूल्य वारसा जपणारा सोहळा आहे. हा वारसा आणि ही परंपरा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचावी, अशी भावना येथील ग्रामस्थांकडून व्यक्त होत आहे.
