वाशिंग्टन:
वाढते प्रदूषण आणि हवामान बदलामुळे (Climate Change) संपूर्ण जगासमोर आतापर्यंतचे सर्वात मोठे संकट उभे राहिले आहे. पुढील पाच वर्षांत पृथ्वीचे तापमान, जे आजपर्यंत सुरक्षित मानले जात होते, त्या आंतरराष्ट्रीय मर्यादेच्या पार जाऊ शकते, असा गंभीर इशारा संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) नव्या हवामान अहवालात देण्यात आला आहे. या काळात पृथ्वीवरील आजवरच्या सर्वाधिक उष्ण वर्षांचे विक्रमही अनेकवेळा मोडण्याची भीती वर्तवण्यात आली आहे.
जागतिक हवामान संघटना (WMO) आणि ब्रिटनच्या हवामान विभागाच्या संयुक्त अहवालानुसार, औद्योगिक क्रांतीपूर्वीच्या काळाच्या तुलनेत सरासरी तापमान १.५ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त राहण्याची शक्यता ७५ टक्क्यांहून अधिक आहे. २०१५ च्या ऐतिहासिक पॅरिस हवामान करारात हीच मर्यादा मानवी अस्तित्वासाठी सुरक्षित मानली गेली होती. मात्र, आता हा तातडीचा इशारा चिंता वाढवणारा आहे.
अहवालातील सर्वात धक्कादायक आकडेवारी (Statistical Data):
- ९१% शक्यता: येत्या पाच वर्षांत किमान एक वर्ष तरी १.5 अंश सेल्सिअसची ही सुरक्षित मर्यादा ओलांडली जाईल, याची शक्यता तब्बल ९१ टक्के आहे.
- ८६% शक्यता: २०२४ मध्ये नोंदवला गेलेला पृथ्वीवरील आतापर्यंतचा सर्वात उष्ण वर्षाचा रेकॉर्ड येत्या काळात मोडीत निघण्याची शक्यता ८६ टक्के आहे.
- ७५% शक्यता: २०२६ ते २०३० दरम्यान सरासरी जागतिक तापमान औद्योगिक क्रांतीपूर्व काळाच्या तुलनेत १.५ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त राहण्याची ७५% शक्यता आहे.
- लाँग टर्म अंदाज: २०३० पर्यंत प्रत्येक वर्षाचे तापमान १९ व्या शतकाच्या शेवटाच्या तुलनेत १.३ ते १.९ अंश सेल्सिअसने जास्तच राहील.
‘डब्ल्यूएमओ’चे (WMO) मुख्य अंदाज आणि परिणाम:
१. आर्क्टिक आणि ॲमेझॉनवर भयानक परिणाम: २०३० पर्यंत आर्क्टिक क्षेत्रातील तापमान सुमारे १.६६ अंश सेल्सिअसने वाढू शकते. तर दुसरीकडे, जगाचे फुफ्फुस मानल्या जाणाऱ्या ॲमेझॉनच्या जंगलात तीव्र दुष्काळ आणि वणव्यांचा (Forest Fires) धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढेल. २. तीव्र हवामान आणि नैसर्गिक आपत्ती: कोळसा, तेल आणि गॅसच्या अतिवापरामुळे जागतिक उष्णता वाढत आहे. यामुळे पूर, भीषण दुष्काळ, आणि कडक उन्हाळा यांसारख्या नैसर्गिक आपत्ती वारंवार येतील. ३. समुद्राची पातळी वाढणार: तापमानवाढीच्या या संकटामुळे अंटार्क्टिका आणि ग्रीनलँडमधील हिमनद्या (Glaciers) वेगाने वितळत असून, समुद्राची पातळी वाढण्याचा आणि किनारपट्टीची शहरे पाण्यात जाण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. ४. नैसर्गिक परिसंस्था धोक्यात: तापमानातील अगदी किरकोळ वाढही मानवी मृत्यू, नवे धोके आणि जीवजंतूंच्या प्रजाती नष्ट होण्यास कारणीभूत ठरू शकते. समुद्रातील प्रवाळ खडक (Coral Reefs) आणि हिमनद्या हा अतिरिक्त ताण सहन करू शकणार नाहीत.
‘जीवाश्म इंधन थांबवा’ (Stop Fossil Fuels)
अहवालात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की, जर कोळसा, खनिज तेल, आणि वायू यांसारख्या जीवाश्म इंधनाचा अनियंत्रित वापर थांबवला नाही, तर हवामानाचा हा बदल मानवासाठी संपूर्ण विनाशकारी ठरेल.
‘एल् निनो’चा (El Nino) मोठा धोका
मध्य प्रशांत महासागरात उष्णता वाढवणारा ‘एल् निनो’ सक्रिय होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. याचा प्रभाव २०२८ पर्यंत राहू शकतो, ज्यामुळेच २०२७ व २०२४ चा उष्णतेचा रेकॉर्ड मोडला जाण्याची भीती आहे.
बातमीचे ठळक मुद्दे (Quick Highlights):
- गंभीर इशारा: पुढील पाच वर्षांत पृथ्वीचे सरासरी तापमान सुरक्षित मर्यादेच्या पार जाण्याची भीती.
- तापमान वाढ: २०२६ ते २०३० दरम्यान सरासरी तापमान १.५ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त राहण्याची ७५% शक्यता.
- मुख्य कारण: कोळसा, खनिज तेल आणि वायू यांसारख्या जीवाश्म इंधनाचा वाढता वापर.
- संकट: हिमनद्या वितळणार, दुष्काळ आणि वणवे वाढणार, निसर्गाची हानी होणार.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
15:12 29-05-2026
