नवी दिल्ली:
यंदा देशात मान्सूनचा जोर पकडण्याच्या हंगामात भारताला ‘एल निनो’चा (El Nino) तीव्र तडाखा बसणार हे आता निश्चित झाले आहे. यामुळे देशातील पावसाचे एकूण प्रमाण गेल्या ३ वर्षांतील सर्वात नीचांकी पातळीवर जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे, अशी चिंताजनक माहिती भारतीय हवामान विभागाचे (IMD) महासंचालक (DGM) डॉ. मृत्युंजय महापात्रा यांनी एका वृत्तवाहिनीशी बोलताना दिली.
हवामान विभागाने मान्सूनबद्दलचा आपला अधिकृत अंदाज जाहीर केल्यानंतर अवघ्या काही तासांतच महापात्रा यांनी हे मोठे विधान केले आहे. यंदाच्या मान्सून हंगामात भारतात सरासरीपेक्षा खूप कमी पाऊस पडेल, असे त्यांनी प्रकर्षाने अधोरेखित केले आहे.
काय आहे ‘एल निनो’ आणि जून २०२६ मध्ये त्याचे आगमन?
पॅसिफिक महासागरातील पाण्याचे तापमान वेळोवेळी अनपेक्षितपणे वाढण्याच्या प्रक्रियेला ‘एल निनो’ म्हटले जाते. या महासागरीय उष्णतेमुळे संपूर्ण आशिया खंडातील हवामान चक्र पूर्णपणे विस्कळीत होते. हवामान तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, जून २०२६ च्या सुरुवातीलाच एल निनोचे भारतात आगमन होण्याची शक्यता आहे. आगामी महिन्यांत हा एल निनो कसा अधिक घातक आणि तीव्र होत जाईल, याबद्दल डॉ. महापात्रा यांनी सविस्तर वेळापत्रक स्पष्ट केले आहे.
भारताला ‘एल निनो’चा तडाखा नेमका कधी बसणार?
हवामान विभागाचे प्रमुख डॉ. मृत्युंजय महापात्रा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, एल निनोचा प्रभाव टप्प्याटप्प्याने वाढणार आहे:
- जून २०२६: जून महिन्यात एल निनो सक्रिय होईल, परंतु सुरुवातीला तो अतिशय कमकुवत (Weak) स्थितीत असेल.
- जुलै-ऑगस्ट: जुलै महिन्याच्या मध्यावधीपासून आणि ऑगस्ट महिन्यात तो मध्यम (Moderate) स्वरूप धारण करेल, ज्यामुळे पावसाचा जोर कमी होऊ शकतो.
- सप्टेंबर २०२६: सप्टेंबर महिन्यात एल निनो पूर्णपणे तीव्र (Strong) रूप धारण करेल. याचे अत्यंत गंभीर परिणाम भारत आणि संपूर्ण जगाच्या हवामानावर पाहायला मिळतील.
आंतरराष्ट्रीय हवामान संस्थांचेही एकाच अंदाजावर शिक्कामोर्तब
जागतिक पातळीवरील विविध आंतरराष्ट्रीय हवामान संस्थांनी वर्तवलेले अंदाज आणि आयएमडीचा (IMD) अंदाज यात पूर्णपणे एकमत होत असल्याने देशाची चिंता अधिकच वाढली आहे.
- ऑस्ट्रेलियाचा अंदाज: ऑस्ट्रेलियाच्या हवामान विभागानेही नुकताच एक अहवाल जारी केला असून, जूनच्या सुरुवातीलाच पॅसिफिकमध्ये एल निनोची स्थिती निर्माण होऊ शकते, यावर शिक्कामोर्तब केले आहे.
- चीनचा इशारा: दुसरीकडे, चीनच्या राष्ट्रीय हवामान केंद्रानेही (National Climate Center) अहवाल दिला आहे की, पॅसिफिक महासागरातील तापमान वाढ आता अधिकृतपणे ‘एल निनो’च्या टप्प्यात दाखल झाली असून, येत्या काही महिन्यांत ती अधिक तीव्र होणार आहे.
शेतकरी आणि पाणी पुरवठ्यावर होणार परिणाम?
सप्टेंबर महिन्यात एल निनो सर्वाधिक तीव्र होणार असल्याने खरीप पिकांच्या काढणीला आणि रब्बी हंगामाच्या सुरुवातीला याचा फटका बसू शकतो. तसेच, देशातील जलाशयांमध्ये पाणीसाठा कमी होण्याची शक्यता असल्याने प्रशासनाला आतापासूनच पाणी नियोजनाचे नियोजन करावे लागणार आहे.
बातमीचे ठळक मुद्दे (Quick Highlights):
- मुख्य बातमी: ‘एल निनो’मुळे यंदा देशात गेल्या ३ वर्षांतील सर्वात कमी पावसाचा अंदाज.
- अधिकारी: हवामान विभागाचे महासंचालक डॉ. मृत्युंजय महापात्रा यांनी दिली माहिती.
- टाइमलाईन: जूनमध्ये एल निनोचे आगमन होणार; सप्टेंबरमध्ये गाठणार तीव्रतेची सर्वोच्च पातळी.
- जागतिक सहमती: भारत, ऑस्ट्रेलिया आणि चीनच्या हवामान संस्थांचा अंदाज एकसमान.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
17:05 29-05-2026
