६ महिन्यांपासून संपर्क तुटल्याने पुनरावलोकन समितीचा निर्णय; बॅटरी संपल्याने यान कक्षेबाहेर
केप कॅनव्हेरल: NASA Mars Mission संदर्भातील एका अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि मोठ्या घडामोडीत, अमेरिकेची अंतराळ संस्था ‘नासा’ने (NASA) मंगळ ग्रहाच्या अभ्यासासाठी पाठवलेले आपले प्रसिद्ध ‘मार्स मेवेन’ (Mars MAVEN) हे अवकाश यान अखेर अधिकृतपणे ‘निष्क्रिय’ घोषित केले आहे. गेल्या सहा महिन्यांपासून या यानाचा पृथ्वीशी असलेला संपर्क पूर्णपणे तुटल्यामुळे नासाला हा निर्णय घ्यावा लागला आहे. या घोषणेसह दशकाहून अधिक काळ सुरू असलेल्या नासाच्या एका ऐतिहासिक आणि अत्यंत यशस्वी वैज्ञानिक मोहिमेचा आता अधिकृतपणे शेवट झाला आहे.
२०१३ मध्ये झाले होते प्रक्षेपण; मंगळाच्या वातावरणाचा केला अभ्यास
मंगळ ग्रहाच्या वातावरणाचा, तिथल्या हवामानाचा आणि अब्जावधी वर्षांत झालेल्या वातावरणीय बदलांचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी नासाने २०१३ मध्ये या ‘मार्स मेवेन’ यानाचे यशस्वी प्रक्षेपण केले होते. या यानाने पाठवलेल्या महत्त्वपूर्ण आकडेवारी आणि छायाचित्रांमुळे शास्त्रज्ञांना मंगळ ग्रहावर पूर्वी कधीकाळी असणाऱ्या पाण्याच्या अस्तित्वाबाबत आणि तिथल्या हवामान बदलांविषयी अनेक महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष काढता आले होते.
गेल्या डिसेंबरमध्ये अचानक तुटला संपर्क; बॅटरी झाली निकामी
नासाच्या शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या वर्षी डिसेंबरच्या सुरुवातीला हे यान मंगळ ग्रहाच्या मागील बाजूने (Dark Side) भ्रमण करत होते. याच दरम्यान यानाशी असलेला संपर्क अचानक तुटला. प्राथमिक तपासानंतर समोर आलेल्या धक्कादायक माहितीनुसार, हे यान अंतराळात अनियंत्रित वेगाने स्वतःभोवती फिरू लागले होते. या अनियंत्रित गतीमुळे यानाची मूळ कक्षा बिघडली आणि अंतराळातील तीव्र थंडी व दिशा हरवल्यामुळे यानातील बॅटरी बॅकअप पूर्णपणे संपला. परिणामी, यानाचे सर्व संदेशवहनाचे मार्ग कायमचे बंद झाले.
पुढील ५० ते १०० वर्षे मंगळाच्या कक्षेत फिरत राहणार यान
या तांत्रिक बिघाडानंतर ‘नासा’ने या प्रकरणाचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी यावर्षी एक विशेष पुनरावलोकन समिती (Review Committee) स्थापन केली होती. या समितीने सर्व तांत्रिक बाबी तपासून हे यान आता कायमचे निष्क्रिय झाले असल्याचा अंतिम निष्कर्ष काढला आहे. तसेच, हे यान अंतराळातून पुन्हा कार्यान्वित करणे आता मानवी पातळीवर पूर्णतः अशक्य असल्याचे स्पष्ट केले.
समितीने वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, जरी यानाचे काम थांबले असले, तरी ते पुढील ५० ते १०० वर्षे मंगळ ग्रहाच्या कक्षेत असेच फिरत राहील. या प्रदीर्घ कालावधीनंतर हे यान हळूहळू मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे त्याच्या पृष्ठभागावर कोसळेल. विशेष म्हणजे, तोपर्यंत अंतराळात सुरू असणाऱ्या इतर कोणत्याही देशांच्या किंवा नासाच्या सक्रिय अंतराळ मोहिमांना या निष्क्रिय यानापासून कोणताही धोका निर्माण होणार नाही, अशी ग्वाही देखील शास्त्रज्ञांनी दिली आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
13:10 05-06-2026
