भारतीय भाषा राष्ट्रउभारणीचे मुख्य माध्यम; तरुणांनी मातृभाषेचा अभिमान बाळगावा, अमित शाह यांचे आवाहन
हिंदी दिनानिमित्त देशवासीयांना आभासी (Virtual) पद्धतीने संबोधित करताना केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी भारतीय भाषांचे महत्त्व अधोरेखित केले. "इतर कोणत्याही भारतीय भाषेशी हिंदीची स्पर्धा किंवा बरोबरी होऊ शकत नाही, तर हिंदी ही सर्व भारतीय भाषांची सखी आहे," असे प्रतिपादन त्यांनी केले. भारताची भाषिक विविधता हीच या देशाची सर्वात मोठी ताकद असून, प्रत्येक भाषेसोबत इतिहास, लोकपरंपरा आणि समृद्ध संस्कृती जोडलेली असल्याचे ते म्हणाले.
आपल्या संबोधनात गृहमंत्र्यांनी विशेषतः तरुणांना आणि पालकांना महत्त्वाचे आवाहन केले. तरुणांनी शक्य तितक्या जास्त भाषा शिकल्या पाहिजेत, मात्र आपली मातृभाषा कधीही सोडता कामा नये. तसेच पालकांनी मुलांशी घरी मातृभाषेतच संवाद साधला पाहिजे, असे ते म्हणाले. स्वतःची भाषा बोलताना मनात कोणत्याही प्रकारची न्यूनगंड किंवा संकोचाची भावना बाळगता कामा नये; कारण भाषाच माणसाला त्याची आई, माती, इतिहास आणि मूळ संस्कृतीशी जोडून ठेवते, असा विश्वास शाह यांनी व्यक्त केला.
गृहमंत्री अमित शाह यांच्या भाषणातील ५ महत्त्वाचे मुद्दे:
स्वातंत्र्यानंतर भारतीय भाषांची भूमिका: स्वातंत्र्योत्तर काळात भारतीय भाषांनी राष्ट्रउभारणी, सुशासन आणि विकासाची फळे तळागाळातील सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचवण्यात मोलाची भूमिका बजावली आहे. हिंदीसह सर्व प्रांतीय भाषांनी राष्ट्रीय ऐक्य आणि स्वातंत्र्याच्या आदर्शांना जपले आहे.
सामान्य लोकांशी थेट संवाद: आपली स्वतःची मातृभाषा गुजराती असल्याचे सांगत शाह म्हणाले, "जेव्हा मी देशाच्या कानाकोपऱ्यात प्रवास करतो, तेव्हा सामान्य लोकांशी थेट जोडले जाण्यासाठी हिंदी हेच सर्वात प्रभावी माध्यम ठरते."
अहिंदी भाषिक महान नेत्यांचे योगदान: हिंदीच्या प्रसारात अहिंदी भाषिक महापुरुषांचे मोठे योगदान राहिले आहे. स्वामी दयानंद सरस्वती (मातृभाषा गुजराती) यांनी ‘सत्यार्थ प्रकाश’ हा ग्रंथ हिंदीत लिहिला. महात्मा गांधींनी १९१८ मध्ये मद्रास येथे ‘दक्षिण भारत हिंदी प्रचार सभा’ स्थापन केली. तर नेताजी सुभाषचंद्र बोस (मातृभाषा बंगाली) यांनी आझाद हिंद फौजेत संवादासाठी हिंदीचा वापर करत देशाला ‘जय हिंद’ ही अमर घोषणा दिली.
वसाहतवादी मानसिकतेतून मुक्ती: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लाल किल्ल्यावरून दिलेल्या आवाहनानुसार, गुलामगिरीच्या आणि वसाहतवादी मानसिकतेतून मुक्त होण्यासाठी भारतीय भाषांची समृद्धी अत्यंत आवश्यक आहे.
कायद्यातील बदल आणि राष्ट्रीय अभिमान: ‘राजपथ’चे ‘कर्तव्यपथ’ असे नामांतर करणे किंवा इंग्रजांच्या काळातील जुने कायदे बदलून भारतीय न्याय संहिता, भारतीय नागरी सुरक्षा संहिता आणि भारतीय साक्ष अधिनियम लागू करणे, हा केवळ शब्दांचा बदल नसून राष्ट्रीय अभिमान व आत्मसन्मानाची पुनर्स्थापना आहे.
१४ सप्टेंबर: हिंदी दिनाचे ऐतिहासिक महत्त्व
दरवर्षी १४ सप्टेंबर रोजी देशभरात ‘हिंदी दिन’ साजरा केला जातो. १४ सप्टेंबर १९४९ रोजी भारताच्या संविधान सभेने देवनागरी लिपीतील हिंदी भाषेला भारतीय संघराज्याची अधिकृत भाषा (Official Language) म्हणून स्वीकारले होते. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.
