चंद्रपूर:
राज्यात सध्या उन्हाचा पारा वाढल्यामुळे बालकांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी ‘राज्य बालहक्क संरक्षण आयोगाने’ अंगणवाड्यांना महिनाभर उन्हाळी सुट्टी देण्याच्या सूचना केल्या आहेत. मात्र, या सुट्टीमुळे केंद्र शासनाचा एक महत्त्वाचा नियम अडचणीत आला आहे. केंद्र सरकारच्या नियमानुसार बालकांना वर्षातून किमान ३०० दिवस पोषण आहार देणे बंधनकारक आहे.
दिवाळी व इतर सार्वजनिक सुट्ट्यांमुळे आधीच अनेक दिवस अंगणवाड्या बंद राहतात; त्यात आता आणखी महिनाभर सुट्टी दिल्यास ३०० दिवसांचे उद्दिष्ट पूर्ण करणे कठीण होणार आहे. यामुळे महिला व बाल विकास विभागासमोर मोठा पेच निर्माण झाला असून, यावर तोडगा काढण्यासाठी विभागीय स्तरावर जोरदार चर्चा सुरू आहे.
चंद्रपुरात तापमान ४७ अंशपार; जीवाची लाहीलाही!
विदर्भासह चंद्रपूर जिल्ह्यात सध्या उन्हाचा प्रचंड तडाखा बसत असून तापमान ४७ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले आहे. या भीषण उकाड्यामुळे लहान बालकांना अंगणवाडीत येताना मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे.
- जिल्ह्यातील स्थिती: चंद्रपूर जिल्ह्यात दीड हजारांवर अंगणवाड्या कार्यरत असून त्यामध्ये हजारो बालके नोंदणीकृत आहेत. या बालकांना नियमित पोषण आहार व पूर्वप्राथमिक शिक्षण दिले जाते.
- सध्याचे नियोजन: तीव्र उन्हामुळे बालकांना दिलासा मिळावा म्हणून बहुतांश अंगणवाडी केंद्रांना सुट्टी देण्यात आली आहे, तर काही केंद्रे सकाळच्या सत्रात सुरू ठेवून वेळ निभावली जात आहे.
बाल हक्क संरक्षण आयोगाचे निर्देश काय?
उन्हाळ्यात लहान मुलांना उष्माघाताचा (Heat Stroke) धोका सर्वाधिक असतो. हे लक्षात घेऊन बाल हक्क संरक्षण आयोगाने बालकांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्यानुसार, अंगणवाड्यांची वेळ कमी करण्यात यावी किंवा थेट महिनाभराची सुट्टी जाहीर करण्यात यावी, अशी सूचना केली आहे. विशेषतः ग्रामीण आणि अतिउष्ण भागांतील बालकांना याचा मोठा लाभ होईल, असे आयोगाने म्हटले आहे.
३०० दिवसांचे केंद्राचे बंधन आणि महिला-बालविकास समोरील आव्हान
एका बाजूला बालकांचे आरोग्य जपण्याचे आव्हान असताना, दुसऱ्या बाजूला केंद्र सरकारचा ‘३०० दिवस पोषण आहार’ देण्याचा नियम पाळणे महिला व बाल विकास विभागासाठी डोकेदुखी ठरत आहे. जर सुट्ट्या वाढल्या, तर कामकाजाचे दिवस कमी होऊन हे उद्दिष्ट पूर्ण करणे अशक्य होईल.
हा पेचप्रसंग सोडवण्यासाठी दोन पर्यायांवर विचार सुरू आहे: १. अतिरिक्त कामकाज दिवस: सुट्टीच्या बदल्यात वर्षातील इतर काळात कामकाजाचे दिवस वाढविणे. २. घरपोच आहार: अंगणवाड्या बंद ठेवून बालकांपर्यंत थेट आहार पोहोचवणे.
‘टेक होम रेशन’ (THR) ठरणार एकमेव तोडगा?
अंगणवाड्यांना सुट्टी दिल्यास पोषण आहाराचा नियम कसा पूर्ण करायचा, यावर ‘टेक होम रेशन’ (Take Home Rations) हा उत्तम पर्याय समोर आला आहे.
- अंगणवाड्या बंद राहण्याच्या काळात बालकांच्या घरी कोरडा पोषण आहार पोहोचविण्याची तयारी सुरू आहे.
- यामुळे केंद्र सरकारचा नियमाचा आकडाही पूर्ण होईल आणि लहान बालकांचे कडक उन्हापासून संरक्षणही करता येईल.
पालकांची संमिश्र प्रतिक्रिया
या संपूर्ण पेचावर पालकांनीही आपली मते मांडली आहेत. तीव्र उन्हात मुलांना अंगणवाडीत पाठवणे अत्यंत कठीण जात असल्याने सुट्टी मिळणे योग्यच आहे, अशी प्रतिक्रिया बहुतांश पालकांनी दिली. मात्र, त्याच वेळी गरीब कुटुंबातील बालकांचा हक्काचा पोषण आहार कोणत्याही परिस्थितीत खंडित होऊ नये, अशी रास्त अपेक्षाही पालकांनी व्यक्त केली आहे.
बातमीचे ठळक मुद्दे (Quick Highlights):
- पेचप्रसंग: बाल हक्क आयोगाची महिनाभर सुट्टीची सूचना, पण केंद्राचे ३०० दिवस आहाराचे बंधन आडवे.
- हवामान: चंद्रपूर जिल्ह्यात तापमान ४७ अंश सेल्सिअसच्या पार; बालकांच्या आरोग्याचा प्रश्न गंभीर.
- पर्यायी व्यवस्था: सुट्टीच्या काळात बालकांना घरी ‘टेक होम रेशन’द्वारे कोरडा उपोषण आहार देण्याचा विचार.
- व्याप्ती: जिल्ह्यातील दीड हजारांवर अंगणवाड्यांमधील हजारो बालकांच्या भवितव्याचा निर्णय प्रलंबित.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
15:14 30-05-2026
