जलसंकटाची चाहूल; घटत्या Koyna Dam Water Level मुळे पाण्याखाली गेलेल्या ऐतिहासिक वास्तू पुन्हा दिसू लागल्या, पर्यटकांची गर्दी
सातारा: ‘Koyna Dam Water Level’ म्हणजेच कोयना धरणातील पाण्याच्या पातळीत अनेक वर्षांनंतर अत्यंत मोठी घट झाली असून, धरण क्षेत्रातील भीषण वास्तव आता समोर आले आहे. सातारा जिल्ह्यातील पश्चिम घाटात वसलेल्या आणि तब्बल १०५.२५ टीएमसी साठवण क्षमता असलेल्या या अवाढव्य धरणातील उपयुक्त पाणीसाठा सध्या अवघा ९ टीएमसीवर येऊन ठेपला आहे. पावसाने ओढ दिल्यामुळे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील या मुख्य जलाशयाने तळ गाठायला सुरुवात केली असून, यामुळे भविष्यातील जलसंकटाची गंभीर घंटा वाजू लागली आहे.
जलसमाधी घेतलेली प्राचीन मंदिरे आली उघड्यावर
धरण क्षेत्रातील पाण्याची पातळी झपाट्याने घटल्यामुळे एक अभूतपूर्व दृश्य सध्या कोयना बॅकवॉटर परिसरात पाहायला मिळत आहे. अनेक दशकांपूर्वी धरण उभारणीच्या काळात पाण्याखाली गेलेली, जलसमाधी घेतलेली प्राचीन आणि ऐतिहासिक मंदिरे आता पूर्णपणे उघड्यावर आली आहेत. पाण्याचा वेढा ओसरल्यामुळे या ऐतिहासिक वास्तूंचे अवशेष पुन्हा एकदा जमिनीवर स्पष्टपणे दिसू लागले आहेत.
गावांच्या खुणा आणि ‘मनाईदेवी’ मंदिराचे अवशेष
दशकांपूर्वी कोयना धरण बांधताना ज्या गावांनी आणि ग्रामस्थांनी आपल्या जमिनींचे त्याग करून जलसमाधी पत्करली होती, त्या गावांच्या घरांच्या आणि जुन्या वाड्यांच्या खुणा पाणी आटल्यामुळे पुन्हा एकदा जिवंत झाल्या आहेत. विशेषतः कोयना पाणलोट क्षेत्रातील पावसाचे माहेरघर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ‘नवजा’ (ता. पाटण) गावातील ग्रामदैवत ‘मानाईदेवी’ मंदिराचे अवशेष आता पाण्याच्या वर आले असून ते स्पष्टपणे दृश्यमान झाले आहेत. धरणाच्या अंतर्गत भागातील आणि उघड्या पडलेल्या या मंदिरांची अद्भूत आणि दुर्मिळ दृश्ये ड्रोन कॅमेऱ्यात कैद करण्यात आली आहेत.
पर्यटकांची गर्दी आणि प्रशासकीय चिंता
इतिहासाचे साक्षीदार असलेल्या या ऐतिहासिक वास्तू आणि जुन्या मंदिरांचे अवशेष पाहण्यासाठी सध्या कोयना धरणाच्या बॅकवॉटर परिसरात पर्यटकांची मोठी गर्दी होत आहे. उघड्या पडलेल्या या वास्तू एकीकडे पर्यटकांमध्ये मोठे कुतूहल निर्माण करत असल्या, तरी दुसरीकडे धरणातील घटणारा पाणीसाठा स्थानिक प्रशासनाची चिंता वाढवणारा ठरत आहे. जर आगामी काळात मान्सून लांबला किंवा पावसाने अशीच ओढ दिली, तर सातारा जिल्ह्यासह धरणावर अवलंबून असणाऱ्या इतर भागांनाही मोठ्या पाणीटंचाईचा सामना करावा लागण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
कोयना पाणलोट क्षेत्रात लवकरात लवकर जोरदार पाऊस सुरू होऊन धरणातील पाणीसाठ्यात वाढ व्हावी, यासाठी आता बळीराजासह संपूर्ण सातारा जिल्हा चातकासारखे आभाळाकडे डोळे लावून बसला आहे.
दैनिक रत्नागिरी खबरदार
ISO 9001:2015 CERTIFIED
(RNI NO. MAHMAR/2013/57411)
शासनमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर
12:46 15-06-2026
